Ruh Halleri

Ruh hallerinizi idare etmeyi ve değiştirmeyi öğrenmek için içinde bulunduğunuz ruh halini belirleyebilmeniz önemlidir. İçinde bulunduğunuz değişik ruh hallerini belirlemeniz zor olabilir. Kendinizi sürekli yorgun hissedebilir ve depresif olduğunuzu fark etmeyebilirsiniz. Ya da kendinizi sinirli ve kontrolden çıkmış hissedebilir, kaygılı olduğunuzu fark etmeyebilirsiniz. Depresyon ve kaygının yanı sıra, öfke, utanç, suçluluk kişiler için sorun yaratan ve sık yaşanan ruh halleridir

Ruh Hallerini Belirlemek

Aşağıdaki liste gün içerisinde yaşayabileceğiniz çeşitli ruh hallerini içermektedir. Bu tamamlanmış bir liste değildir: boş bırakılan yerlere diğer ruh hallerini de siz yazabilirsiniz. Bu liste size ruh hallerinizi basitçe “iyi” ya da “kötü”den daha belirgin bir şekilde tespit etmenize yardım eder. Ruh hallerinin bir veya iki kelime ile tarif edildiğine dikkat ediniz. Belirli ruh hallerini tanımlayarak, duygusal değişimler için hedefler belirleyebilecek ve bu hedeflere ulaşmaktaki gelişiminizi takip edebileceksiniz. Ruh halleri arasında ayırım yapmayı öğrenmek, belirli ruh hallerini hafifleten faaliyetleri seçmenize yardımcı olacaktır. Örneğin, belirli nefes alma yöntemleri kaygıya iyi gelirken, depresyona iyi gelmez.

Ruh Hali Listesi

Depresif
Kaygılı
Kızgın
Suçlu
Mahcup
Üzgün
Utanmış
Heyecanlı
Korkmuş
Huzursuz
Güvensiz
Gururlu
Çılgın
Panik içinde
Engellenmiş
Sinirli
İğrenmiş
Kırgın
Neşeli
Hayal kırıklığına uğramış
Öfkeli Diğer ruh halleri:
Ürkmüş
Mutlu
Sevgi dolu
Rezil olmuş

Eğer ruh hallerinizi belirlemekte zorlanıyorsanız, bedeninizin gerilimindeki değişikliklere dikkat ediniz. Gergin omuzlar korktuğunuzu ya da gergin olduğunuzu gösterirken, tüm bedeninizde bir ağırlık olması depresif olmaya ya da hayal kırıklığına işaret edebilir.

Ruh hallerinizi belirlemede daha iyi olmanıza yardımcı ikinci bir yol da gün içerisinde üç farklı ruh hali tespit edip edemediğinize bakmaktır. Eğer bunu yapmakta zorlanıyorsanız, yukarıdaki listeden altı ruh hali seçin. Ve bunların her birinin geçmişinizde size neler hissettirdiğini bir kâğıda yazın.

Bir danışan, kognitif terapiye ilk başladığı zaman, kendini kaygılı ve depresif hissettiğini düşünmekteydi. Ruh hallerini belirlemeyi (öğrendikçe aynı zamanda sık sık öfkeli olduğunu anladı. Üç senedir hiç içki içmemiş olmasına rağmen, ne zaman “kontrolden çıkacağından” korksa, içme dürtüsü duyduğunu bildirdi. Danışan ve
terapisti, onun kendini “kontrolden çıkmış” hissettiği zamanlara baktıklarında, bu zamanlarda danışanın kendisini çok sinirli ya da öfkeli hissettiğini keşfettiler. Sinirliyken, kalp atışları hızlanıyor, elleri terliyor ve sanki çok kötü bir şey olacakmış gibi hissediyordu. Danışan bu duyumları “kontrolden çıkmak” olarak tanımladı ve alkolün kontrolü geri kazanmasına yardım edeceğini düşündüğü için içki içme dürtüsü duyduğunu söyledi.

Danışan, görüldüğü gibi kendini “huzursuz” ya da “uyuşmuş gibi” hissettiğini söyleyerek içinde bulunduğu ruh hali hakkında çok fazla bilgi vermiyordu. Bu nedenle, terapideki ilk ödevlerinden biri, yaşamının farklı durumlarındaki düşünceler, ruh halleri ve davranışlar arasında ayrım yapmaya başlamak olacaktır. Yapmak istediği değişiklikleri gerçekleştirebilmek için deneyimlerinin bu önemli alanları arasındaki ayrımı fark etmesi gerekmekteydi.

Danışan, öncelikli duygusal zorlanmalarının öfke ve kaygı olduğunu öğrendiği zaman, kendini kaygılı ya da öfkeli hissettiği durumlara dikkatini yoğunlaştırmaya başladı. Huzursuz öfkesini, korkulu endişe içeren kaygılarından ayırt etmeyi öğrendi. Bu ruh hallerini tespit etmeyi ve hepsine bir arada, “uyuşmuş gibi hissetmek,” dememeyi öğrendi.

Danışan, ne hissettiğini ayırt etmeyi öğrenmeye başladığı zaman, kaygılı bir ruh hali içerisinde olduğu zaman, “Kontrolümü kaybediyorum,” diye düşündüğünü açıkça gördü. Ruh hali öfke olduğu zamansa, “Bu haksızlık, ben daha fazla saygı hak ediyorum,” diye düşünmekteydi.

Danışan, terapisinin başında ailesi ve arkadaşlarıyla eskisi kadar sık birlikte olmak istemediğini söylemişti. Yalnız kalmayı tercih ediyordu. Kendini uzak tutmayı istediği durumları daha yakından analiz etmeye başladığı zaman, sıklıkla diğerlerinin (aile ya da arkadaşlar) ona ihtiyacı olmadığını ya da onların kendisiyle birlikte olmak istemediklerini düşündüğünü fark etti. Aynı zamanda diğer insanlarla bir araya gelirse iyi zaman geçirmeyeceğini tahmin ettiğini (düşündüğünü) de fark etti. “Benimle birlikte olmak istemiyorlar” ve “Eğer oraya gidersem eğlenemeyeceğim,” diye düşünürken, ruh halinin ‘üzgün’ olduğunu gördü. Bu danışan terapi sırasında , düşünceleri ve ruh hali arasındaki bağlantıyı ve onları nasıl birbirinden ayırt edeceğini öğrendi.

Danışanlar için durumsal etkenleri (çevrenin bir bölümü), düşünceleri ve ruh hallerini ayırt etmek önemliydi.

Durumsal etkenler genellikle aşağıdaki sorulara cevap verilerek belirlenebilir:

1. Kiminle birlikteydim?

2. Ne yapıyordum?

3. Ne zaman oldu?

4. Neredeydim?

Genel kural olarak, ruh hali sadece bir ya da iki tanımlayıcı kelime ile belirlenebilir. Eğer bir ruh halini tanımlamanız için bir ya da ikiden fazla kelime kullanmanız gerekiyorsa, bir düşünceyi tanımlıyor olabilirsiniz. Düşünceler, aklınızdan geçen anılar da dahil olmak üzere kelimeler ve zihinsel görüntülerdir.

Düşünceler, ruh halleri ve durumsal etkenleri birbirinden ayırt etmeyi öğrenmeniz önemlidir. Düşünceler, ruh halleri ve durumsal etkenleri birbirinden ayırt ederek deneyiminizin değişim gerektiren bölümlerini belirleyebilirsiniz.

HATIRLATMALAR
• Durumları, kendinize, Kim? Ne? Ne zaman? ve Nerede? sorularını sorarak tanımlayabilirsiniz.

• Ruh halleri bir ya da iki kelime ile tanımlanabilir.

• Düşünceler zihninizden geçen kelime ya da zihinsel görüntülerdir.

ALIŞTIRMA: Ruh Hallerini Belirlemek

Aşağıdaki alıştırma formu  ruh hallerinizi belirlemek ve bunları yaşamınızın diğer önemli özelliklerinden ayırt etmenize yardımcı olmak için tasarlanmıştır. Formu doldurmak için yoğun ya da şiddetli bir ruh hali içerisinde olduğunuz belirli bir duruma odaklanmanız gerekmektedir.

ALIŞTIRMA FORMU:  Ruh Hallerini Belirlemek

Şiddetli bir ruh hali içerisinde olduğunuz, son dönemde yaşanmış bir durumu tarif ediniz. Daha sonra, o durumda iken ya da durumun hemen sonrasında nasıl bir ruh hali içerisinde olduğunuzu tanımlayınız. Aynı şeyi beş farklı durum için yapınız.

1. Durum: __________________________________________
Ruh halleri:_______________________

2. Durum:__________________________________________
Ruh halleri:__________________________________________

3. Durum:__________________________________________
Ruh halleri:__________________________________________

4. Durum: __________________________________________
Ruh halleri:__________________________________________

5. Durum: __________________________________________
Ruh halleri:__________________________________________

Bir danışanın Alıştırma Formu  cevaplarından biri şöyleydi:
DURUM: Yalnızım , sabah 07.45’de işe gitmek üzere araba kullanıyorum
RUH HALLERİ: Korkmuş , kaygılı , güvensiz
DURUM:  Bir arkadaşımdan tavla oynamamızı öneren bir telefon aldım
RUH HALLERİ: Üzüntü , yas

Örneklerden de anlaşılabileceği gibi, durumu bilmek her zaman kişinin neden belirli bir duyguyu hissettiğini anlamamıza yardım etmiyor. Tavla oynamaya davet edilmesi neden bu kişinin kendini üzgün hissetmesine yol açar? Şiddetli ruh hallerinin varlığı önemli bir şeyler olduğuna dair ilk ipucumuzdur.

 

Özet:

• Şiddetli ruh halleri, yaşamınızda önemli bir şeyler olduğunun göstergesidir.

• Ruh halleri genelde bir ya da iki kelime ile ifade edilebilir.

• Ruh hallerini belirlemek, kendinize hedefler koyup bunların takibini yapmanıza, ayrıca belirli ruh hallerini hafifletmek için tasarlanmış uygulamaları seçmenize yardımcı olabilir.

• Durumlar, ruh halleri ve düşünceleri birbirinden ayırt etmek önemlidir .