Prematüre Bebekler

Prematüre Bebek Ne Demek?

Prematüre bebek 2,5 kilonun altında doğan bebektir. Bebeğin  küçük doğması; ebeveynlerinin küçük olmasından, bebeğin kırk  haftalık gebelik süresinden önce doğmuş olmasından ya da ana rahminde beklenenden daha az büyümüş olmasından kaynaklanabilir.

Kırk haftalık normal gebelik süresini tamamlamış, sağlıklı, ebeveynleri de küçük olan, bir “küçük” bebeğin özel bakıma ihtiyacı yoktur.

  Gebeliğin otuz yedinci haftasından önce doğan bebeklere “prematüre” (erken doğan) bebek denir.

Bu bebekler solunum, beslenme, sindirim, normal vücut ısısıyla  şeker düzeyinin sağlanması gibi hayati önem taşıyan bedensel fonksiyonlarda desteğe ihtiyaç duyabilir. Prematüre bebek ne kadar erken doğmuşsa, o oranda desteğe ihtiyaç duyabilir.

 Prematüre bebeklerin hayatta kalma oranları 1970’lerin başlarına göre üç kat artmış durumdadır.

Gelişen teknoloji ve iyi eğitimli sağlık personelinin bakımıyla ‘On on yılda, ileri derecede erken doğan bebeklerin bile hayatta kalma şansı ikiye katlanmıştır. Normal gebelik süresinden sekiz hafta erken doğan bebeklerin hayatla kalma şansı, kırk haftayı tamamlayan bebeklerle neredeyse eşittir. Her yüz otuz prematüre bebekten biri 1,5 kilonun altında (otuz haftalık doğanların ortalama doğum kilosu) doğuyor ve bu bebeklerin %90’ı özel bakımla sağlıklı büyüyor; yalnızca %5’inin önemli sağlık sorunları oluyor. Artık yirmi sekiz-yirmi dokuz haftalık doğan bebeklerin bile %85 oranında sağlıklı bir yaşam sürme şansları var, tabii başlangıçta oldukça zorlu ve uzun bir süreçten geçiliyor.

Özel bakıma ihtiyaç duyan prematüre bebeğin, yenidoğan yoğun bakım ünitesi olan bir merkezde bakımı ve taburcu olduktan sonra gerektiğinde aynı merkeze özel donanımlı bir araç ve uzman personel eşliğinde getirilmesi, bebeğin yaşama şansını artıracaktır.

 Erken doğum riski taşıyorsanız, doğum yapacağınız hastanenin yenidoğan yoğun bakım ünitesini ziyaret edin. Bu, ebeveynin olaylar karşısında hazırlıklı olmasına yardımcı olur, ama yanınızda mendil ve anlayışlı bir sağlık görevlisi olsun.

“Zamanına göre küçük” bebeklerin ya da prematüre bebeklerin hamilelik süresince yeterince büyümemeleri, genellikle plasentanın doğumdan önceki son haftalarda işlevini etkin bir şekilde yerine getirememesinden kaynaklanır. “Zamanına göre küçük” bebeğin de özel bir bakıma ihtiyacı olur. Bu bakım bebeğin kilosuna bağlıdır. Solunum, kalp atışları ve kan şekeri düzeyinin bir hemşire tarafından düzenli olarak kontrol edilmesi kaydıyla bazı bebekler anneleriyle kalabilir. Diğerleriyse kısa bir süre kuvözde tutulur.

Sağlıklı, “zamanına göre küçük” bebekler genellikle iştahlı olurlar, iyi emerler ve ilk üç ayda eksiği kapatırlar.

Neden bazı bebekler erken ve/veya “zamanına göre küçük” doğarlar?

• Yaklaşık yarısının nedeni bilinmiyor. Görünen o ki, bazı kadınlar zamanından biraz daha önce doğuruyor. Diğer gebeliklerinde de böyle bir şey olabilir. Dolayısıyla, erken doğum olabileceğini bilmek annenin ve ailenin olaya hazırlıklı olmasını sağlar.
• Enfeksiyon, böbrek rahatsızlığı, yüksek tansiyon, gebelik yüksek tansiyonu, gebelik sırasında kanama gibi tıbbi sorunlar erken doğuma ya da küçük bebek doğumuna neden olabilir
• Suyun erken gelmesi (membran rüptürü).
• İkiz ya da üçüz gebeliklerde erken doğum ve/veya küçük bebek olasılığı artar.

 

Erken doğum olasılığı kimlerde daha fazladır?

• İlk kez doğum yapacak olan, yirmi yaşından küçük gençler.
• İlk kez doğum yapacak olan, otuz yedisini aşmış kadınlar.
• Sigara içenler; tüm erken doğumların %10’u sigaraya bağlanabilir. Ayrıca gebelik süresince sigara içilmesi, “zamanına göre küçük” bebeklerin doğmasına neden oluyor.
• Aşırı alkol ya da diğer bağımlılık yapan madde kullanımının küçük/prematüre bebek doğumlarında payı bulunuyor.

Bebek çok küçük, prematüre ya da hastaysa yenidoğan yoğun bakım ünitesinde özel bakım görmelidir. Bakımın hedefi bebeği yaşatmak ve iyileştirmektir. Kalp, akciğerler, sinir sistemi ve sindirim sisteminin iyi gelişmemiş olması, nefes alma ve vücut ısısının düşmesi gibi sorunların yanı sıra, enfeksiyon riskiyle başa çıkmak için, ileri teknoloji ve uzman personel tarafından birebir bakım gerektirir.

Yoğun bakım ortamı sizi tedirgin edebilir. Ancak günümüzde hastane personeli bebeğe olduğu kadar aileye de özen göstermekte. Uzman personel, bebeğinizle birlikte dilediğiniz kadar zaman geçirmeniz için sizi teşvik edecektir. Ancak tüm bu olup bitenle başa çıkamayacağınızı hissediyorsanız, acele etmeyin, yoğun bakımda daha rahat hissedene kadar kendinize zaman tanıyın.

Soru sorun; bir sürü soru sorun, aklınıza takılan bir şey oldukça, bir kenara not edin; saçmaymış, korkunçmuş aldırmayın. “Yaşayacak mı?”, “Normale dönecek mi?”, “Bebeğimizi en erken ne zaman eve götürebiliriz?” Her ana babanın sormak isteyeceği sorulardır bunlar.

Prematüre Bebek Beslenmesi

Bebeğiniz erken doğduğu için henüz meme ememiyorsa ve sindirim sorunu varsa ya doğrudan mideye bağlı bir tüple ya da serumla damardan beslenir. Hemşireler -bebeğe hemen vermek ya da durumuna bağlı olarak süte toleransı geliştiğinde kullanmak üzere- sütünüzü nasıl sağıp saklayacağınızı size öğreteceklerdir.

Kendinizi hazır hissettiğinizde siz de, hastane personelinin yönlendirmeleri doğrultusunda bebeğinizin altını değiştirebilir, tüple beslenmesinde yardımcı olabilirsiniz. Annelerin birçoğu için bebeğiyle ilgili olayların kendi “kontrolünün dışında gelişmesi” kolay katlanılacak bir duygu değildir. Oysa yenidoğan yoğun bakım ünitesinde kalan bebeğiyle ilgilenebilmesi, annenin bu duygudan biraz olsun sıyrılmasını sağlar.

Prematüre Bebeğin Evde Bakımı

Bebeğiniz, şu kadar gün sonra ya da şu kiloya ulaşınca eve gidebilir diye, önceden bir tarih saptamak mümkün değildir. Bebeğin genel durumu, beslenmesi, kilo alması gibi çeşitli etkenler göz önünde bulundurulur. Bazı bebekler, hastane personelinin ev ziyaretleri koşuluyla daha erken eve çıkabilir. Solunum güçlüğü nedeniyle oksijen verilen bazı bebekler bile bazen eve yollanabilir.

Unutmamak gerekir ki, büyük şehirde yaşayan hasta ya da prematüre bebeklerin ana babaları, sağlık sorunlarına çözüm bulma konusunda, diğerlerine göre daha şanslıdır.

Bir süreliğine bebeğinizi evden dışarı çıkardığınızda kendinizi sinirli hissetmeniz doğaldır. Bu sıkıntıyı göze alıp çıktığınızda, sizi görenler bebeğin ne kadar da küçük olduğunu söyler. Bir keresinde annelerden biri bana, “Sanki bebeğimi hiç beslemiyormuşum gibi hissetmeme neden oluyorlar,” demişti.

Sağlıklı doğan prematüre bebeklerin ağlama, beslenme ve uyuma düzeni, normal sürede doğan bebeklerin düzenine benzer.

Doğum ağırlığı çok düşük bebekler ve hasta prematüre bebeklerin ise günü gününe uymayabilir; gergin olurlar. Belli bir düzene kavuşana kadar bakımları kolay olmaz. Doğum ağırlığı çok düşük bebekler, hırıltılı soluma ile mide ve bağırsak iltihabı gibi sorunlara bağlı olarak özel bakıma ihtiyaç duyabilirler. Kasık fıtığı ameliyatlarına da çok sık rastlanır.

Prematüre veya hasta bebekler ana kucağı, yürüteç ve hoppalaya oturtulmaz.

Prematüre bebek dünyaya geldikten sonra ilk haftalarım ya da aylarını ana rahmindeki eksiği kapatmakla geçirir. Bu yüzden doğal olarak, gelişim sürecindeki kilometre taşlarına ulaşması biraz zaman alır. Dört yaşına gelen her beş prematüre bebekten dördü diğer bebeklerle arasındaki açığı kapatmış olur. Bazıları açığı çok daha önceden kapatır, bir kısmı 12-15 aylık olduğunda bunu başarır.

Gelişme söz konusu olduğunda bebeğinizin prematüre olduğunu unutmamak akıllıca olsa da, mümkün olduğunca erken bir dönemde bebeğinize normal bir bebek gibi davranmaya başlamanız ve çevrenizdekileri de yönlendirmeniz yerinde olur.

 

Prematüre Annesinin Psikolojisi

Somut sorunlarla uğraşırken hiç hesapta olmayan duyguların altında eziliyor gibi hissedebilirsiniz. Bir çeşit uyuşukluk hissi, kontrolü kaybetme korkusu veya rüyada gibi hissetme haline çok sık rastlanır. Üzüntü, endişe, suçluluk duygusu da, bebekleri doğum sonrasında sorun yaşayan ana babaların en güçlü yaşadıkları duygulardır. Bu ruh hali yüzünden birbirinize öfke duyarsınız, hastane personeline, hatta bebeğinize bile kızarsınız. İçinizi acıtan tüm bu duygular, kabullenme aşamasının ve iyileşme sürecinin bir parçasıdır. Bazı ebeveynler uzman bir danışmanla görüşüp, soruna çözüm bulabilir.

İnsanlar, hatta en yakın arkadaşlarınız size gözünaydın olsuna gelmeyebilir, geleneksel hediye ve çiçek gönderme faslını es geçebilirler; incinirsiniz.

Prematüre bebeklerin anneleri bazen, normal sürede doğurmuş annelere ya da yakında doğuracak olan anne adaylarına karşı kıskançlık duyabilirler. Bebeğinizi hastanede bırakıp eve dönmek üzücüdür. Mevcut koşulları kabul etmek her zaman kolay olmaz. Ancak günümüzde bebeğin mümkün olan en kısa sürede eve dönebilmesi için yoğun çaba gösteriliyor.