Helal Gıda

Helal Gıda

Son dönemlerde helal kavramı fazlaca konuşuluyor. Özellikle gıda alanında , helal gıda nasıl olmalıhelal besleniyor muyuz sorusu hepimizin zihninde var.  Peki helal konusu konuşulduğu kadar hayata yansıyor mu?

Bizim görebildiğimiz genel problem ,  Türkiye gibi bir Müslüman ülkede yaşadığımız için sanki her şeyimiz helaldir gibi bir algı var.  Fakat yediğimiz , içtiğimiz gıdalarda çok fazla miktarda katkı maddeleri kullanıyor ve   kullanılan bu katkı maddelerinin %95’i yurt dışından geliyor. Bizim için bu çok büyük bir problem.  Çünkü bazıları doğrudan hayvansal kaynaklı olduğu gibi bazıları da etil alkol işlemi geçirmiş hammaddeler oluyor. Bu yüzden bizler diyoruz ki , helal gıda  kavramı  sadece yurtdışında yaşayanlar için değil Türkiye’de de önemli olmak zorunda. Çünkü sizler tüketici olarak fabrikalarda kullanılan hammaddeleri göremiyorsunuz. Bunları sizin adınıza birinin görüp sertifikalandırması gerekiyor.

Zaten Müslüman Bir Ülkede Yaşıyoruz  Şeklinde Düşünmek Doğru Mu?

Genel olarak katkı maddelerinin %75’ini gayrimüslimler üretiyor.  Dünya üzerinde ,  Müslümanların ürettiği hammadde sayısı zaten çok az.  Bunun dışında bizde Müslümanlara ait bir firma üretiyorsa o gıda helaldir şeklinde genel bir yanılgı var. Ama o gıdayı üreten firma kullandığı hammaddeleri nasıl incelemesi gerektiğini bilmeyebilir. Çünkü genel olarak ticaret yapan insanlar bir üründen gelecek kazanca bakıyor. Firmalara Helal Sertifikası denetimi için gidildiğinde onlar da bu katkı maddelerine hiç bu gözle bakmadıklarını ve dikkat etmediklerini söylüyorlar.

Helal Gıda Nedir?

Öncelikle helal kavramı Allah’ın izin verdiği her şey için kullanılır. Helal gıda sertifikası verilirken birinci şart kullanılan malzemelerin helal olmasıdır ancak tayyiblik şartı da aranıyor. Yani üretilen ürünün sağlıklı ve hijyenik olması lazım.  Tayyiblik konusu açıldığında , genelde firmalar hijyen konusunda çok titiz olduklarını söylüyorlar. Ama , el dezenfektanlarınız veya makineleri temizlediğiniz dezenfektanlarınız etil alkol veya metil alkol içeriyorsa , siz bu ürünleri kullanıp elinizi gıdaya sürdüğünüzde gıdayı necis hale getirmiş oluyorsunuz. Yani helal sertifkası vermek için firmaların dezenfektanlarına kadar incelenmesi gerekiyor.

Bunun yanında tayyiblik yani sağlık açısından zararlı olan bazı katkı maddeleri var. Yani herkesin konuştuğu E kodları.  E kodları Avrupa Birliğinin bir uygulamasıdır. Her kullanılan katkı maddesinin bir E kodu vardır. Bu arada bütün E kodları kötü ve zararlı değildir.  Herkesin evinde kullandığı karbonatın da ya da limon tuzu diye bilinen strik asitinde bir E kodu vardır.

Helal ve Tayyib Gıda Nedir?

Bununla birlikte haram olan E kodları da bellidir. Mesela sucuk ,sosis üretiminde kullanılan E250 kodlarıyla gösterilen nitrit ve nitrat diye bilinen koruyucu maddeler var. Şimdi bu maddeleri incelediğimizde haram diyemeyiz ama sağlık açısından zararlı olduğu için Gimdes bunların kullanımına izin vermez. Çünkü bu ürünlere kefil olunamaz. Yani sertifika verilirken helal olması birinci şart olmakla birlikte sağlıklı ve kaliteli de olması gerekiyor. Kur’an-ı Kerim’de de bu kavram Helalen ve Tayyiben şeklinde geçmektedir. Dolayısıyla sadece helallik aramak  eksik kalmış oluyor.  Gimdes helallik konusunda fıkıh kurulundan onay alıyor ama sağlık açısından zararlı olup olmadığı noktasında da teknik heyete görüş soruyor. Bir ürünün helal sertifikası alabilmesi için iki kuruldan da onay alması gerekiyor.

Gıda katkı maddelerinin dört temel kaynağı vardır.  Katkı maddeleri bitkilerden , hayvansal ürünlerden , sentetik olarak labaratuvarlarda ve son olarak da mikrobiyal yöntemlerle üretilir.  Katkı maddesi elde edildiği kaynağa bağlı olarak veya üretim aşamasında helal olmayan unsurlarla temas edilip edilmediğine bağlı olarak helal olmayabiliyor.

 

 

Neden Gimdes Helal Sertifikası ?

Gimdes  2005 yılında kurulmuş bir sertifikalandırma kurumudur. İlk ortaya çıktığında Türkiye’de helal gıda sertifakasına ne gerek var deniliyordu ama yurtdışında kullanılan aynı hammaddelerin ülkemiz de kullanıldığı görülünce ne kadar hayati olduğu anlaşıldı. Gimdes 2009 yılından beri sertifikalandırma çalışması yapmaktadır.  Verilen Helal ve Tayyib Sertifkası yurt dışında da geçerlidir.  Genel olarak firmaların Gimdes Helal Sertifikası alma sebebi Arap ülkelerine veya Uzakdoğu ülkelerine ihracat yapmak içindir.

Gerçekten Bir Denetime Girmeden Parayla Helal Sertifikası Alınabilir Mi?

Gimdes helal sertifikası veren ilk kurumdur. Bazı firmalardan “parası neyse verelim” bize hemen helal gıda sertifikası lazım şeklinde telefonlar alıyoruz ve ne yazık ki bu şekilde sertifika veren kurumlar da var.  Ama eğer Gimdes’den sertifika almak istiyorsanız istenilen şartlara uymanız gerekir. Gimdes , denetlemeden , ürünlerin imalat aşamalarını görmeden kesinlikle sertifika vermemektedir.

 

Çocuklara Helal Sertifikası Nasıl Anlatılmalıdır?

Çocuklar yumuşak şekerleri çok sevdikleri için öncelikle jelatin konusunun mutlaka anlatılması gerekir. Bunun yanında asitli içecekleri , bu içeceklerin nasıl ortaya çıktığı ve içinde alkol olup olmadığını anlatmanız lazım. Çünkü çocuklarımıza bu konular hiç anlatılmamış. Bunları anlattığınız vakit sizi pür dikkat dinliyorlar ve sonrasında şu soruyu soruyorlar ; Peki biz bundan sonra ne yiyeceğiz?  Anneler ise daha çok peki siz nasıl alışveriş yapıyorsunuz diye soruyorlar.

Aslında bu çok şaşırtıcı. Çünkü şu anda yüzlerce firmanın Helal Sertifikası var.  Binlerce ürün seçeneğiniz var. Yani önünüze gelen her şeyi yemek ve almak  zorunda değilsiniz.   Bugün raflarda helal çikolatadan , helal cipse kadar bir çok alternatif var.  Bu anlamda çocuklara bir dayatma yapmak yanlış sonuçlar doğurabiliyor ki buna gerek de yok.

Hanımların Helal Gıda Sertifikasına İlgisi Nasıl?

Hanımların ve genç kızların bu konuya ilgisi çok önemli. Çünkü evin mutfağını idare eden ve sadece kendisini değil bütün ailesinin gıdasından sorumlu olan kişi de hanımlardır.  Alışverişi beyefendiler yapıyor olsa dahi hanımların verdikleri liste üzerinden yapıyorlar. Yani hanımlar “şu markayı al” dediklerinde itiraz etmiyorlar. Bu yüzden değişim hanımlarda başlıyor.

Enerji İçecekleri ve Gazlı İçecekler Helal mi?

Piyasada bulunan enerji içeceklerinin içeriğine bakmanız gerekir. Büyük ihtimal bunlarda E951 Aspartam, E950 Acesulfame, E954 Sakkarinler gibi sentetik tatlandırıcı vardır. Gimdes sağlığa zararlı olduğu için sentetik tatlandırıcıları sertifikalandırmıyor.  Aspartam  çok fazla kullanılan bir sentetik tatlandırıcıdır. İlk olarak şeker hastaları için ortaya çıkmıştır ama ithal edilen ürünlerin %5’i ilaç sektöründe kullanılıyor %95’i ise diyet ürünlerde kullanılıyor.  Ve ne yazık ki bu diyet ürünleri okul kantinlerinde de satılıyor.  Çünkü bu ürünler çok ucuz. 1 Kg aspartam 750 Kg’lık gerçek şekerin yerine kullanılmakta ve maliyetleri düşürmektedir.  Dikkat ederseniz gazlı içeceklerin ambalajında soğuk içiniz şeklinde bir ifade vardır. Çünkü içindeki sentetik tatlandırıcılar yani aspartam sıcak içtiğiniz zaman parçalanarak metenol zehirlenmesine yol açarak ölümlere sebebiyet verebilir. Yani soğuk içiniz notu opsiyonel bir tercih değil , o içeceğin sağlığınızı daha derinden etkilememesi için bir mecburiyet.

Gazlı içeceklerin üzerinde “alkolsüz içecekler tebliğine uygundur” diye bir yazı vardır. Alkolsüz içecekler tebliğine göre 1 LT sıvıda 0,3 gram etil alkol varsa o alkolsüz sayılır. Yani bu ifade hiç alkol olmadığı anlamına gelmez.

Helal Et Ürünleri Nasıl Sertifikalandırılıyor ?

Sertifika almak isteyen kesimhaneler ve kasaplar denetleniyor. Gimdes Fıkıh Kurulu makinalı kesimi sertfikalandırmıyor bu yüzden sadece kasap kesimine Helal Sertifikası veriliyor. Öncelikle kasaplar eğitiliyor ve sınava tabi tutuluyor. Sınavı geçen kasaplar kesim yapmak için izin almış oluyorlar.

Dünya Helal Marketlerindeki Her Ürün Gimdes Sertifakalı Mı?

Dünya Helal Marketleri Gimdes tarafından denetlenen marketlerdir. Bu marketler Gimdes sertifikalı ürünler ve Gimdes’in izin verdiği ürünleri satıyorlar. Yani sattıkları bütün ürünlerin Gimdes sertifikalı olması gerekmiyor.

Gimdes Helal Sertifikalarının Süresi Nedir?

Helal gıda sertifikası almak için müracaat eden her firma için ayrı bir yol haritası hazırlanır. Öncelikle firmaya istenilen evraklar bildirilir ve sonrasında haberli bir denetime gidilir. Bu ilk ziyarette firmaya bir helal eğitimi verilir ve eksiklerinin tamamlanması istenir.  İlk verilen sertifika bir seneliktir. Burada en önemli husus habersiz denetimlerdir. Firmalar risk durumlarına göre senede yedi defaya kadar habersiz denetime tabi tutulur.

Habersiz denetim ne demek?

İmalathaneye habersiz bir ziyaret yapılır. Firma denetmenlerin geleceğini bilmez ve gelen denetmenleri 10 dakika içerisinde  içeriye almak zorundadır.  Daha sonra hemen depo ve üretim yerleri kontrol edilir istenilen şekilde imalat yapılıp yapılmadığı denetlenir.

Bunun dışında kırmızı et ve beyaz et kesimhanelerinde kamera sistemi kurulması isteniyor. Yani uzaktan da bu firmalar izleniyor.

Helal Kozmetikler

İnsanlar kozmetiklerin içeriğine çok önem vermiyor fakat cildinize uyguladığınız bir ürün vücut tarafından hızlıca emiliyor. Bu sebeple kozmetikler de insan sağlığına zararlı paraben maddesi kullanılan ürünler helal sertifikası alamıyor. Hanımlar da bilinçlendikçe parabensiz ürünlere daha fazla yöneliyor.

Margarinler Helal Mi?

Gimdes, halk arasında margarin olarak bilinen hidrojenize bitkisel yağlara sağlığa zararlı oldukları için helal sertifikası vermiyor.  Helal maddelerden bir margarin ortaya çıkartabilirsiniz  fakat hidrojenize edilmiş yağın zararlarını yok edemezsiniz. Hiçbir Gimdes Sertifikalı üründe hidrojenize nebati yağ kullanımına izin verilmiyor. Buna izin verilmediği için de büyük markalardan helal sertifikası alamayanlar var.  Daha önce de söylediğimiz gibi bir ürünün sertifika alabilmesi için helal maddelerden üretilmesinin dışında insan sağlığına zararlı olmaması gerekir.

Sığır Jelatini Helal Mi ?

Jelatin aslında faydalı bir şeydir önemli olan helal bir hayvandan ve helal yöntemlerle üretilmesidir.  Jelatin Türkiye’ye yurt dışından gelir. Gimdes hiçbir jelatin ürününü kabul etmemektedir. Bazı ürünlerin üzerinde sığır jelatini yazması o ürünün helal olduğu anlamına gelmez.  Çünkü helal bir hayvanın helal bir yöntemle kesilip kesilmediği kontrol edilmemişse bu ürüne helal diyemeyiz.

Jelatin,  yumuşak şekerlerde , hazır çorbalarda , meyveli yoğurtlarda ve bebek mamaları gibi birçok üründe de bulunmaktadır.