9 Aylık Bebek Bakımı

Giysiler

Bu dönemde, geceleri bebeğinizin karyolasında dönüp durduğunu fark edersiniz. Sürekli üstünü açar, kışın bu sizi endişelendirebilir. Üstünü çok sık açmaya başladığında en iyisi bir ya da iki adet uyku tulumu almanızdır. Bebeği pijaması üstündeyken uyku tulumuna sokabilirsiniz. Önden fermuarıyla hem bebeğinizin üstünü açmasını engeller hem de rahatça dönmesine imkân verir.

Yüksek mama sandalyesi

Bu dönemde ihtiyaç duyulan araç gereçlerin başında yüksek mama sandalyesi gelir. Piyasada çok farklı tipte ve fiyat aralığında mama sandalyeleri bulabilirsiniz. Mama sandalyesi alırken şunlara dikkat etmeniz gerekir:

Güvenlik

Sandalyenin duruşunu kontrol edin. Dar tabanlı mama sandalyeleri çok sağlam olmaz. Özellikle eski tip, ikinci elde bulabileceğiniz mama sandalyeleri bu tiptir.

Masaya monte edilen portatif sandalyeler özellikle tatillerde veya evdeki masaya takılarak rahatlıkla kullanılabilir. Bu sandalyeler her masaya uymayabilir, almadan önce kontrol etmenizde fayda var. Bebekler desteksiz oturmaya başlayana kadar portatif sandalyede oturmasını beceremeyebilirler. Bebeği mama sandalyesinde oturttuğunuzda bağlamayı unutmayın ve yanından ayrılmamaya özen gösterin, çünkü masada bulunan bir sürü şeye uzanabilir.

Mama sandalyesinin toksik maddeler içermemesi gerekir. Sandalyenin tasarımı ne kadar basitse, o kadar kolay temizlenir. Ayrıca bebeğin parmağının sıkışması gibi riskler de yaşanmamış olur.

Pratiklik

•    Yüksek mama sandalyesi hafif ve kolay hareket ettirilebilir cinsten olmalıdır.

•    Kullanmadığınız zaman katlanabilir cinsten bir sandalye fazla yer kaplamamış olur.

•    Koltuk, oturak, salıncak ve masa gibi işlevleri bulunan sandalyeler -kolayca dönüştürüldükleri sürece- daha çok işinize yarayabilir.

Mama sandalyesi kullanırken birkaç ipucu

•    Unutmayın, birçok bebeğin dokuzuncu ay civarında tek başına oturmaya başlaması son derece normaldir. Tek başına oturmayı iyice öğrenene kadar, mama sandalyesinde desteklenerek oturmaya ihtiyacı olur. Destekli oturması da çok uzun süre olmamalı, çünkü bebek yorulabilir.

•    Her zaman için bebeğin mama sandalyesinde güvende olduğundan emin olun. Eline yiyecek bir şey verdiğinizde mutlaka yanında olun.

•    Rahatsız göründüğünde mama sandalyesinden kaldırın.

 

9 Aylık Bebeğin Beslenmesi

9 Aylık bebek neler yiyebilir ?

Altı ila dokuzuncu aylar arasında (süt haricindeki gıdalara ne zaman başladığınıza bağlı olarak), bebekler çok çeşitli yiyeceklerle tamştırılabilirler. İzleyen sayfa, gerekirse size rehberlik edebilir. Unutmayın, bu yalnızca bir rehberdir ve bebeğinizle sizin yaşam biçiminize uyarlanması gerekir. Belirtilen zamanlar yalnızca tahminidir.

Beslenme planıyla ilgili olarak aşağıdaki bilgiler işinize yarayabilir:

•    Yemek yemeyi seven bebekler için bu plan dokuzuncu aya kadar uygulanabilir. Her türlü yiyeceği aceleye getirmeyin. Diğer yandan bebeğin hoşuna gidiyorsa, ertelemenin de anlamı yoktur.

•    Eğer alerjiden çekiniyorsanız, danışmanınızın önerilerine uyun. Bebeğinize sıkı bir diyet uygulamayı düşünüyorsanız, lütfen başlamadan önce güvenilir bir sağlık uzmanına danışın.

•    Katı gıdaları sütten önce verin (eğer şimdiye kadar tersini yaptıysanız, bundan sonra değiştirin).

•    Dört saatte bir beslenmenin yerine günde üç öğüne dönmenin yanı sıra, bu plan emzirme ya da biberonla beslemeyi yirmi dört saatlik zaman içinde üçe düşürür. Bu birçok anneyle bebeğe uyarken, doğaldır ki herkese uygun olmayabilir.

9 aylık bebek menüsü

 

Emzirme

Eğer daha sık emzirmek istiyorsanız size ve bebeğinize uygun olan şekilde devam edin. Ya da sadece günde üç kez emzirecekseniz, öğünlerin plana göre olma sına gerek yoktur.

Biberon

Bebeğiniz katı gıdaları iyi yiyorsa, günde 3 şişe süt yeterlidir. Onun dışında bebeğinize susayınca su verin. Verdiğiniz mamayı değiştirmeye gerek yoktur.

Gece beslenmesi

Bebek altıncı ayını doldurduktan sonra -ister biberonla beslensin isterse meme emsin- gece beslenmesi yediğine değil, uykusuna bağlıdır.

Bebeğinizin gece beslenme düzeninden memnun değilseniz ve değiştirecekseniz 409. sayfaya bakabilirsiniz. Eğer mevcut durumdan memnunsanız, aynen devam edin.

•    Bebek sabah 05.00’te uyanıyorsa, o saatte emzirmek ya da biberonla beslemek nispeten daha kolaydır. Daha sonra kahvaltı ederken, tekrar emmesine ya da biberona gerek yoktur. Kahvaltının yanı sıra bardak ya da biberonla vereceğiniz az miktarda su yeterlidir.

•    Sabah 07.00-08.00’de uyanıyorsa, hemen kahvaltı verin. Kahvaltı sonrası emzirin ya da biberon verin.

•    Annesinin sütü bol olan ve meme emen bebekler emzirme sonrasında kahvaltı istemezler. Anne sütü bebeğin ihtiyacını karşılayacağı için endişe etmeyin. Bebeğiniz muhtemelen on ikinci ay civarında kahvaltı etmeye başlar.

•    Bebeğinizin evde pişen yemeği yiyeceğini düşünerek sağlıklı yemekler pişirin.

Kaçınılması gereken gıdalar

Abur cubur ve aşırı şekerden kaçının (bazen sabah kahvaltısında az miktarda şeker kabızlığa iyi gelir). Diğer yandan yemeklere kattığınız sarımsak ve salça faydalıdır.

Balda şeker olduğundan çok sık verildiğinde, problem yaratabilir. Zararlı bakterilerin ürettiği toksinler yüzünden bir yaşından küçük bebeklerde zehirlenme riski vardır. Bebek bir yaşını geçtikten sonra arada bir ekmek üstüne bal sürüp verebilirsiniz.

Soyulmamış elma ve havuç, mısır gevreği gibi yiyecekleri dört yaşma kadar vermeyin, boğulma riski vardır.

Alerji ve gıda intoleransı için 339. sayfaya bakabilirsiniz.

Yağ ile ilgili birkaç söz

Doğumdan iki yaşına kadar bebek enerji kaynağı olarak ve beyin gelişimi için yağa ihtiyaç duyar. Enerjinin %50’si, yağdan gelir.

•    Doğumdan iki yaşma kadar: İlk yıl anne sütü ve mamanın yanı sıra, altıncı aydan itibaren katı yiyeceklere geçildiğinde, tam yağlı süt ürünleri verebilirsiniz. İkinci yıl süresince, emzirmeye ve/veya tam yağlı süte ve tam yağlı süt ürünlerine devam edin. Sütü biberon yerine bardaktan verin.

Herhangi bir sebeple bebek süt ürünlerini yemiyorsa ve emzirmiyorsanız, yağ katkılı soya bazlı mama verin.

Tuz

İlk yıl bebeğin alacağı sodyum miktarı sınırlı olmalıdır. Bebeğinizin yiyeceği! tuz katmayın. Bebek sodyumu dışarı atamaz, böbreklerine hasar verir.

Kolesterol

Kolesterol kandaki yağ miktarıdır. Vücut, kolesterolü hem hormon üretmek hem de sinir ve beyin hücreleri oluşturmak için kullanır. Kandaki kolesterole kaynağı, çoğunlukla donmuş yağ veya doğrudan kolesterol içeren yiyeceklerdir. Yüksek seviyedeki kolesterol, yetişkinlikte kırılmak ya da pıhtılaşmak sureti -damar yollarını tıkar, ciddi rahatsızlıklar yaratır, hatta ölüme yol açan yağ tabakları oluşturur.

Kızarmış patates, yağlı et gibi fazla yağlı yiyecekler kandaki kolesterolü artı rır. Doğrudan kolesterol içeren yumurta, karides gibi yiyecekler dokuz ayı geçin–bebeğiniz seviyorsa ve alerjisi yoksa- verilebilir.

Gıda güvenliği

Evde pişen yemekleri yemeğe başladığında, bebeği meyve çekirdeği, kuruyeııu taneli yiyeceklerden uzak tutun. Kendi başına yemeye başlayınca başında durun \ emeklerken/yürürken yemek yemesini önleyin.

Öğürme ve boğazında kalma

Bebeğin genzini temizlemek için geğirmesi, öğürmesi ana babayı, bebeğin b-ğazına bir şey takıldığını düşündürüp endişelendirebilir. Ebeveynler bebeğin yediklerini sınırlayabilir, bu durum bebeğin 6-9, ay arası başlaması gereken yiyecekle yemesini ve ayrıca bebeğin elle yemek yemeye başlamasını geciktirebilir.

ARADAKİ FARK NEDİR?

1. ÖĞÜRME: Bebekler, doğuştan gelen ve hayat boyu devam eden gag refleksim, yani istemediği bir şey olunca dışarı atmayı, büyük lokmalar ya da parmak yiyecekler yemeye başlayınca engellemeyi öğrenirler. Çiğneyebileceğinden fazlası:; ısırdıkları için ne miktarda yiyeceği ağzına alacağını da bu şekilde “gag” yaparak öğrenir. Bazen de kasıtlı olarak canları yemek yemek istemeyince çıkarırlar. Bu huy yürümeye başlayana kadar -nedense çikolatalı bisküvi ya da cips yerken sorun olmaz!- devam edebilir, anne babalar da çocukları sıvı yiyecekler dışında bir şey yemiyor zannederler.

Bebek boğazını temizlerken yiyecek boğazının arkasında kalarak ya aşağı gider ya da çıkar. Siz yanınızda olduğunuz sürece öğürmesinden rahatsız olmayın, çünkü bu kendi başına yemeyi öğrenme sürecinin bir parçasıdır.

On iki aylık olana kadar yiyeceklerinin püre şeklinde olmasını isteyen bebekler büyük lokmaları öğürdükleri için kaşıktan yemeyi öğrenmeleri zor olur. Altı aylıktan itibaren kaşıkla besleyin yoksa çiğnemeyi öğrenemez. Bebekler elle yenen yiyecekleri yerken gag refleksini iyi kontrol eder. En iyisi püre halinde yiyecek vermektir, sonra kendi yiyebileceği parmak yiyecekleri yiyebilir. Kaşıkla büyük lokmaları çıkarmadan yiyorsa, rahat olun.

2. BOĞAZINDA KALMA: Küçük lokmalarda yiyecek nefes borusuna kaçınca bebek öksürüp atar. Fındık, elma parçası gibi yiyeceklerin boruyu tamamen tıkama riski vardır.

İLKYARDIM: Önce bebeğin nefes alıp almadığını kontrol edin. Eğer nefes alıyorsa, öksürüp ağlıyorsa; lokmayı atabilir.

Arkasına vurup siz çıkarmaya uğraşmayın, çünkü takılı kalmış yiyeceği daha tehlikeli bir pozisyona itip tamamen nefessiz bırakabilirsiniz.

Nefes alıp almadığını iyi izleyin.

Birkaç dakika boyunca rahat nefes alamıyorsa, ambulans çağırın.

Bebek nefes alamıyorsa:

•    Bebeğin kafasını göğsünden daha aşağı tutarak yüzüstü kucağınıza alın, böylece nefes borusunu tıkayan lokmanın yerinden oynamasını sağlarsınız.

•    Dört kez sırtına vurun, lokma bu hareketle yerinden oynayabilir.

•    Nefesini tekrar kontrol edin.

•    Bebek hâlâ nefes almıyorsa acilen ambulans çağırın.

6 aylıktan itibaren yiyecek çeşitliliğinin artmasının bebeğin boğazına yemek takılmasıyla ilgisi yoktur. Bebeğinizin farklı yiyecekleri ve farklı yeme tarzlarını öğrenmesi için boğazında kalma korkunuzu bastırın.

Diş ve yemek

Dişler 3,5 ay ile 6 ay arasında çıkmaya başlar. Dişlerin çıkmasının bebeğin neyi ne zaman yediği ile ilgisi yoktur. Çoğu on iki aylık ve dişsiz bebek çeşitli yiyecekleri dişetlerini kullanarak yiyebilirler.

Kahvaltı önerileri

Yedi aydan sonra bebeğe tam yağlı inek sütü ya da haşlanmış meyve eklenmiş mısır/pirinç gevreği verebilirsiniz. Yoğurt ve haşlanmış meyve karışımı da olabilir. Dokuzuncu aydan sonra yumurta sarısı, on iki aylıkken de tam yumurta verebilirsiniz.

Az pişmiş yumurtanın sarısını kaşıkla verebilirsiniz ya da ekmek parçasını batırıp bebeğe emsin diye verebilirsiniz. Tam pişmiş yumurtayı ezip sebzesine katabilirsiniz. Sütle çırpılmış yumurta verebilirsiniz. Yumurtaya alerjisi varsa bebeğin dudakları şişer, ağzının etrafı kızarır ve kusar. Nadiren bebeklerde özellikle yumurtanın beyazına ciddi alerjik tepkiler olabilir .

Bebeğinize kahvaltıdan sonra kendi kendine, eliyle yiyebileceği şekilde ekmek verin.

Sabah ve ikindi çayı

Bebeğinizi dört saatte bir beslerken 3 öğüne geçerken eliyle yiyebileceği atıştırmalık yiyecekler ve yanında çok az sıvı bebeği oyalayıp, yeni düzene alışmasına yardımcı olur. Eğer emzirmeyi de günde üç kez olarak azaltmayı düşünüyorsanız, bunun da faydası olur.

Öğle yemeği önerileri

Ana öğün (yani sebze) öğlen ya da akşam verilmelidir. Akşam “ağır yemek” verilmemeli şeklindeki söylentilere itibar etmeyin. Bebeğiniz sebze yemiyorsa, sebzem ikame edecek, kahvaltı türü yiyecekler verin.

Akşam yemeği önerileri

Sanırım, hemen hemen herkes “üçüncü öğün için ne hazırlasam?” sıkıntısı: yaşar. Oysa bebekler sonsuz bir çeşitlilik peşinde değildir ve aynı öğün için az r bir sürü farklı yemek pişirmek -üstelik de yenmeme ihtimali olunca- hem gergini:-yaratır hem de çok zamanınızı alır. Yemek seçmeyen bebek evde pişen her yemez yer, eğer seçiyorsa özenip hazırladığınızı da yemez. Bebek kendiniz için yaptığın., makarna, pilav gibi yemekleri yer. Tabii ki baharat koymayın.

Dokuz ay itibariyle eliyle peynir ekmek yiyebilir. Çoğu bebek bu yaşta bu te yiyeceklerle başa çıkamaz. Bebeğe akşam yemeğinde su verin, uyumadan önce er zirin ya da biberonla mamasını verin.

Meyve suyu

Gereksizdir. Aşırı miktarda ve sıklıkla gün boyunca ve gece verilen meyve suyunun, diş çevresinde bakterilerin yapıştığı bir tabaka oluşturacak biçimde birikerek diş çürümesine, ishale yol açtığı, iştah önlediği, sağlıklı yeme alışkanlıklarını geliştirmesine engel olduğu biliniyor.

C vitamini demir emilimi açısından faydalıdır, bu yüzden günde 1 defa bir fincan meyve suyu, yemekten sonra verilebilir. Ayrıca meyve suyu kabızlıkta da faydalıdır.

Su

Su en iyi içecektir. Bebek ya da yeni yürümeye başlayan çocuklar gerçekten susadıklarında -özellikle su yerine meyve suyu verilmediği sürece- su içerler. Bebek ya da yeni yürümeye başlayanlara içeriğindeki tuz ve diğer mineraller yüzünden madensuyu verilmez.

Bebeklere inek sütü

Artık inek sütünün neredeyse çok zehirli bir maddeymiş gibi, bir damlasının bile bebeğin dudağına değdirilmemesi gerektiği şeklinde bir inanış mevcut. Bu inanış, mama kullanım süresini uzattığı için mama üreticilerinin işine geliyordur. Genellikle hazır mama ilk on iki ay için tavsiye edilir ama piyasada iki yaşma kadar tüketilecek mamaların reklamı çok fazla yapılıyor. Dikkatler bu denli hazır mamanın üstüne çevrilince, doğal olarak çoğu anne hazır mamaların -en az bir yıl hatta bir yılı da aşan bir süre boyunca- bebeğin temel beslenmesinde vazgeçilmez bir yere sahip olduğunu düşünüyor.

Bebek çoğunlukla ilk altı ay mama olmadan yalnızca anne sütüyle, ikinci altıncı aydan itibaren hem anne sütü hem inek sütüyle beslenebilir.

Bebeklere inek sütü zararlı mı?

•    Meme emmeyen ya da hem anne sütü hem de hazır mamayla beslenen altı aydan küçük bebeklere biberonla mama vermek en iyisidir. Bu dönemde inek sütü bebeğin gelişimi ve büyümesi için gereken besinleri içermez. Altı aydan sonra da inek sütünü, bebeğin beslenmesinin ana parçası olarak değerlendirmek uygun değildir. Altı aydan sonra bebeğin yediklerine inek sütü karıştırılabilir.

•    Alerji/gıda intoieransı çok yaygın bir problem değildir (gıda intoleransı alerjiye göre daha fazla görülür). İnek sütü bazlı mamaya dayanıklı bebekler doğrudan inek sütünü içtiğinde kusabilir, karnı ağrıyabilir, poposu kızarabilir (muhtemelen laktoza bağlı olarak); bazılarıysa protein yüzünden kabız olabilir. İnek sütüne dayanıksız olan bebek inek sütü ya da soya bazlı mamaya da alerjik tepki gösterebilir.

•    İnek sütüne erken başlanması ve aşırı verilmesi demir eksikliğine neden olur.

Ancak demir eksikliğinin fakirlik, cehalet ve garip geçici beslenme biçimleriyle ilintisi daha fazladır. İnek sütünde demir içeriğinin az olmasının yanında, bağırsaklarda kanamaya yol açması demir eksikliğine neden olmaktadır; ancak bu durum tahlille saptanabilir. İnek sütündeki demir eksikliği; gerçekten ihtiyacı olan değil de bütün bebeklerde mamanın gereksizce uzun bir süre kullanımını sağlamak için vurgulanır oldu. Oysa bebek mamadaki demirin sadece %4 ila 10’unu alabilir. Zaten iyi yiyen bebekler demiri kırmızı et, tavuk, balık ve buğdaydan alır. Karnabahar, brokoli, kavun demir almayı kolaylaştıran c vitamini içerir.

Tam yağlı inek sütünü altı aydan sonra bebeğin yediklerine katarak verebilirsiniz. Bebeğiniz biberonla besleniyorsa, bir yaşma kadar biberonla mama verin, sonra tam yağlı inek sütüne geçin. Anne sütü emiyorsa ve bardaktan süt içebiliyorsa, mama vermeyin.

Sadece hazır yiyecekler yiyen bebekler

Annelerin bir başka endişe kaynağı da budur. Aldırmamaya çalışın. Unutmayın, bebeğinizi istemediği bir şeyi yemeye zorlayamazsınız. Piyasada satılan hazır yiyeceklerin de besin değeri vardır, çeşitleri çoktur. Sizin pişirdiğinizi yemiyorsa, sandalyeye oturabildiği zaman meyve, ekmek, peynir gibi kolay yiyebileceği türden yiyecekleri eline verin, kendisi yesin.

Bardak tutmayı öğretmek

Biberon sevmeyen bebekler için fincan/bardak kullanmaya geçmek tek şansınız. Küçük bir bardakla başlayın. Bardağı siz tutun. Amaç ne yapacağını öğretmek biberondan ya da anneden emdiği miktar kadar içmesini sağlamak değildir. Sabah ya da öğleden sonra ya da yemeklerden sonra, iki çay kaşığı anne sütü, süt veya suyla başlayın, fazla doldurmayın üstüne döker. Bebek bunu yaptıkça öğrenecektir, ona zaman verin ve sabırlı olun. 6 ila 8. haftada 60-80 ml’lik bir sıvıyı bir kerede içmeyi öğrenir. Biberondan kurtulursunuz. Zaten iki yaşında bebek yemek seçmeye başlayınca biberon sadece beslenme zorluklarını aşmak için bir seçenek olarak görülmeli. Sıvı almak için uzun süre biberon kullanımı diş çürümesi riskini arttırır.

Ağızlıklı bardaklarla daha az sorun yaşanabilir ama bebek ağızlığı emip, öksürüp tükürmeye başlar.

Pipetli bardaklar da işe yarayabilir. Pipeti ağzına verin ve su çıkınca pipeti emmesi gerektiğini öğretin. Pratik yapa yapa ağzı kapalıyken yutmayı öğrenecek. Pipetli bardaklarla üzerine fazla su dökmez. Ağızlıklı ya da pipetli bardaklar, eğer sadece su için kullanılmıyorsa ve gün boyu emiyorsa, diş çürümesi riskini arttırır.

Anne sütü emen bebekler, memeden bardağa geçerken, biberonla beslenen bebekler kadar besin almazlar, zaten endişelenmeyin. Sağlıklı, anne sütü emen bebeği, altı aydan sonra biberona alıştırmanın âlemi yoktur. Bu, günde 3-4 kere emen bebekler için de bu geçerlidir. Bu sıklıkta emen bebeklere öğünleri yarar.

Bebeğiniz için vejetaryen besinler

Günümüzde bazı aileler et yememeyi tercih ediyor. Süt, yumurta ve benzeri ürünleri içeren beslenme düzeni bebek için de uygundur. Hayvan yağı içermeyen vejetaryen öğünlerin sınırlı besin değeri vardır. B12 vitamini, demir, kalsiyum, yağ eksikliği ve yetersiz kalori bebeğin büyümesini riske atabilir. Anne sütü, soya maması, bol miktarda fındık yağı (1 yaşından önce değil) ve tahin karışımı ile B12 vitamin hapının faydası olur. İki yaşına kadar soya mamasına devam edin, daha sonra B12, kalsiyum, demir ve yağ katkısı içeren bir markaya geçin.

Prematüre bebekler

Bunlar da aynı beslenme düzeni devam ettirilebilir. Otuzdördüncii haftadan önce doğanlar, oturma ve elle yemek yemeye daha geç başlarlar. Çok erken doğanlar, 9-12 aylık olana kadar, sayfa 384’teki beslenme planına hazır olmayabilirle Erken doğan bebekler de on ikinci aya kadar çeşitli besinlerle -elle yenen yiyecek ler dahil- beslenmeli. Altıncı aydan itibaren bunlara bir yandan bardaktan içme\ öğretirken bir yandan beslenme planındaki biberondan içme sıklığını azaltabilirs: niz.

Tarifler

Bebeklere özel tarifli yemek hazırlayacak zaman çoğunlukla olmaz. Her bebe evde pişen her şeyi yemez. Yine de dilerseniz, sitemizdeki tarifler bölümüne, bakabilirsiniz.

Ortak Endişeler ve Sorular

Komik huylar

Bebek büyürken, vücudundaki normal değişimlere ya da kontrol edemediği reflekslere bağlı olarak ilginç, komik huylar edinir. Bebeğin diğer garip huyları kendi vücudunu ve dış dünyayı keşfetme içgüdüsünden kaynaklanır. Yorulup sıkıldığında bu tuhaf huylarında daha ısrarcı olur. Anneler çoğu kez bebeği oyalayıp gezme-ve çıkarınca bu ısrarının bittiğini bilir. Birbirinden çok farklı, hastalık belirtileriyle birlikte gelen davranışlar hariç, bunlar her sağlıklı bebeğin gösterebileceği, endişeye gerek bırakmayan, ilginç davranış biçimleridir. İşte bazı örnekler:

•    Altıncı aydan itibaren kulak çekme, kulak ovalama: Kulak enfeksiyonu ya da diş çıkarma belirtisi değildir. Kulağını ve çıkardığı ilginç sesi keşfedince, çoğunlukla sıkılıp yorulduğu zaman yapar.

•    Kafasını vurma: Uykudan önce yapar. Bebeğin bir sıkıntısı olduğunun göstergesi olduğunu söyleyenlere aldırmayın. Bebeğinizi çıkarın, gezdirin; zamanla bırakacaktır.

•    Bebek bazen, hiçbir şeyi yokken, kasten öksürür. Taklit etme yaşma geldiğinin göstergesidir. Siz de öksürün, oyun gibi olsun.

•    Bebek dilini de ilginç bulur; çıkarır durur. Bu da anne ile bebeği arasında, öksürük gibi bir oyuna dönüşebilir.

•    Boğazdan, derinden gelen bir homurdanma sesi çıkarırlar: Kabız, bağırsak veya karınla ilgili bir sorunun belirtisi değildir.

•    Üstdudağı emme, yalama: Garip görünür ama bu da zararsız bir huydur.

•    Bebekler ellerini sürekli açıp kapamayı çok sever. Bir süre sonra bu hareket alışkanlığa dönüşür. Bir de ellerini ve bileklerini motosiklet sürüyormuş gibi tutarlar.

•    Çığlık atma: Çok sık tekrarladığı rahatsız edici bir huy olabilir, her seferinde gülüp teşvik etmek yerine “Yapma!” deyin; zamanla vazgeçecektir.

•    Gözlerini ovuşturma: Gözleri aşırı nemli, kızarık değilse bu da zararsızdır.

Bunlar büyüdükçe yerlerini başka huylara bırakan gayet normal davranışlar olup, farklı, derin anlamlar çıkarmaya çalışmayın.

Bebeği Besleme Planı

Altıncı aydan itibaren kullanabileceğiniz esnek bir plan aşağıda yer almaktadır:

SAAT 05.00-06.00 ARASI: Emzirme/biberon.

SAAT 07.00-08.30: Uyanır uyanmaz kahvaltı (emzirmeden önce).

SAAT 09.00-11.00: 40 dakika ila 2 saat uyku (eğer isterse uyumadan önce çay).

12.00- 13.30: En geç 13.30’da uyansın. Önce öğle yemeği sonra emzirme/ biberon.

14.00- 15.00: 40 dakika ila 2 saat uyku, saat 16.00’ya kadar. Saat 17.00-17.30’a kadar uyumasın.

16.00: Eğlendirin, gezdirin.

18.00: Akşam yemeği.

18.30: Emzirdikten sonra banyo.

19.00- 19.30: Uyku .

Günlük uykusu 1 ila 3 saat arasında değişir. 9 ay ile 15 ay arasındaki uyku sıklığı, sabah ne zaman uyandığına bağlıdır. 30-40 dakikalık kısa uykular uyuyan bebekler gün boyunca daha sık uyurlar .

“Şımartma” ve disiplin

6-12 aylık bebek ayaklanıp etrafı keşfetmeye başladı mı, sevgiyle ve örnek alabileceği şekilde -bağırıp çağırarak, vurarak ya da çok katı kurallar koyarak değil- yönlendirmek, öğretmek için sınırlar koyma zamanı gelmiş demektir. Bebeğin, yeme alışkanlıkları edinip güvenli bir şekilde devam ettirebilmesi için makul sınırlar koymak gereklidir. Yaralanmasına ya da aile içinde gerginliğine yol açabilecek tuhaf davranışlara karşı da sınırlama getirmek iyi olur.

Normal gelişimi çerçevesinde sınırlar koymak gerekir, çünkü bebekler davranışlarını önceden düşünerek belirlemezler. Davranışlarını kontrol edemedikleri için “şımartma” ifadesi anlamsızdır.

Sınır koymaya ilişkin birkaç ipucu aşağıda yer almaktadır:

•    “Yapma” demeyi birkaç önemli şeyle sınırlayın. Kararlı bir tonda söyleyin.

•    Dokunmasını istemediğiniz şeyleri ortadan kaldırın.

•    Yaptığı bir şeyden vazgeçmesini istiyorsanız dikkatini dağıtın, oyalayın.

•    Gezdirin. Bebekler uyumadıkları ya da yemedikleri zaman evde sıkılırlar. Yeni şeyler, yeni insanlar gördükleri zaman sınırlama ihtiyacı azalır.

•    Sizi çıldırtan davranışları varsa kısa sürelerle karyolasına koyun.

•    Eşinizle uyum içinde olun, bebekler kargaşa ve zıtlıklara iyi tepki vermezler.

•    Tekrar ve sabır esastır. Dokuz ay ile üç yaş arasında, davranışlarının sonuçlarıyla ilgili makul, güvenli kararlar vermeyi öğrenirler.

Bebeğinizi tanıyın; gelişmesini iyi takip edin; sizin de beklentileriniz ve disiplininiz makul sınırlar içinde olsun. Her bebek, her ebeveyn farklıdır; disiplin meselesi de farklılık gösterecektir. Güvenli, istikrarlı ve sevildikleri ortamda büyüyen bebekler, sıkı disipline sokulsalar da, rahat bırakılsalar da büyüyüp dengeli birer çocuk olurlar.

Pişik

Hidrokortizonlu merhem ile mantar kremi, isiliği geçirir. Önce hangi tür karışım alacağınızı doktora danışın. Bebeğin poposunda ortaya çıkan parlak kızarıklık; inek sütü, yoğurt, antibiyotik ya da yediği bir şeyden olur. Hangi sebeple olursa olsun, önleyici krem bu kızarıklığı iyileştirir.

6-12 ay arası bebeklerde sık görülen hastalıklar

İshal ve kusma

Ani ishal, genellikle bağırsak enfeksiyonundan kaynaklanır. İshale, kusma da eşlik edebilir. Bazen de bağırsak enfeksiyonunda ishal olmaz, kusma olur. Çoğu kt mikrobik ishali; bebeğin yediğinden, kullanılan ilaçtan ya da başka tür hastalığı: sonucu olarak ortaya çıkan ishalden ayırmak zordur. Böyle bir durumda mutlak doktora danışın.

Çoğu bağırsak enfeksiyonuna bağlı ishal vakalarında, ilaç tedavisi olmaz. Araci bakteriyel enfeksiyon teşhisi konan bazı durumlarda antibiyotik tedavisi uygulanıl Büyüklerin ishali önlemek için kullandığı ilaçların bebeklerde kullanılması tehlike: olup asla denenmemelidir. Aynı anda ishal ve kusma ciddi bir rahatsızlık riski taşır ve tıbbi müdahale gerekir. Sadece ishal ya da sadece kusma bebeğin beslenmesind yapılacak bir değişiklikle düzelir.

SIVI

•    İshal ya da kusma durumunda bebeğe 24 saat boyunca az miktarlarda su içirin. Emziriyorsanız, bebeğe meme vermeye sık sık, kısa sürelerle devam edin. Sütünüz bolsa, sık sık ama az az emzirin.

•    Biberonla besleniyorsa, saat başı, bebeğin vücut ağırlığına göre, kilo başın. 5-7 ml’yi aşmayacak şekilde sıvı verin.

•    Pirinç haşlayın: 1 bardak pirince, 1 litre su koyun; süt kıvamına gelecek şekilde (çok koyu olmasın) kaynatın. Pirinci süzün. Pirinç suyuna, litre başın., 4 çay kaşığı şeker ekleyin.

•    Kaynamış 1 1 suya 4 çay kaşığı şeker atın.

•    Şeker bebeğin sıvıyı tatlandırıp içmesini kolaylaştırır. Fazlası ishali kötüleştirir. Önerilen şeker miktarlarına uyun. Limonatada çok fazla şeker var oldu ğundan hiçbir zaman vermeyin.

•    Dört aydan küçük bebeklere doktor gözetiminde ilaç verilir.

•    Daha büyük bebeklerde basit ishal veya kusma vakalarında yukarıda sırala nan sıvılar hazırlanıp verilebilir.

24 saat boyunca sık aralıklarla emzirdikten veya sıvı verdikten sonra norma! beslenme düzeninize dönün. Normal yemek yemeye başlamış, yaşı daha büyük bebekler en kısa zamanda normal dengeli beslenmeye geçmelidir. Birkaç günlüğüne yiyecek miktarını az tutun. İkinci 24 saatlik düzende -sürekli sıvı, meyve ve sebze ishali azdıracağı için- biraz yağ içeren yiyecekler vermeye dikkat edin.

Üçüncü gün mamaya geçin. Mide-bağırsak enfeksiyonunun ardından geçici bir laktoz intoleransı görülebilir. Bu durumda, mama veya süte yeniden başlandığında ishal geri gelecek demektir. 2-3 hafta boyunca bağırsak iyileşene kadar laktoz içen mey en mama verin.

Anne sütü emen bebekler için mide-bağırsak enfeksiyonu sonrası, laktoz içermeyen mamaya gerek yoktur.

Genelde bu basit önlemler işe yarar ama ishal ciddi bir hastalıktır. En ufak bir şüphe duyduğunuzda ve aşağıdaki koşullar söz konusu olduğunda doktora gidin:

•    3 aylıktan küçükse.

•    Size, “Diş çıkarıyor ondandır,” dendiğinde (diş çıkarma ishal yapmaz).

•    Şekeri, kalp hastalığı, idrar yolu enfeksiyonu varsa ya da herhangi bir sebeple ilaç kullanıyorsa.

•    Aynı anda ishal ve kusma varsa, anne sütü veya başka içecek istemiyorsa.

•    Uyuşuk gibiyse, çok fazla uyuyorsa, ağzı kuru ve her zamankinden daha az çiş yapıyorsa.

İshal hafifse, bebeğin poposunun rengi normalse, kusma ve kilo kaybı yoksa ne yapacaksınız? İshal için rejime başlamadan evvel 1-2 gün bekleyin. Mikrobik enfeksiyon iyileştikten sonra cıvık kaka devam edebilir. Zamanla geçecektir.

Not: Susadığı zaman su verin, meyve suyu ishali azdırır.

Kulak enfeksiyonu

Yaşça büyük bebeklerde kulak enfeksiyonu sıklıkla görülür.

Sorun genellikle ortakulakta ortaya çıkar, çünkü bu yaş grubunda, ortakulağı boğaza bağlayan östaki borusu kısa ve düzdür; dolayısıyla iltihap, süt ve mikroplar bebek direnç kazanana kadar ortakulağa kolayca ulaşır. Ayrıca yaşça büyük bebekler ve yeni yürümeye başlayan çocuklar çok sık soğuk algınlığına yakalanır. Soğuk algınlığının da sebep olduğu ekstra iltihap östaki borusunu tıkar, ortakulaktaki iltihap da bir türlü kurumaz.

Kulakta iki nedenden dolayı sorun oluşur:

•    Mukozadaki şiddetli enfeksiyondan. Çok ağrı yapar. Ağlama nöbetleri ve uykusuzluk görülür. Kulaklarını kontrol ettirip antibiyotik veya ağrı kesici kullanmak gerekir.

YADA

•    Ortakulaktaki bulaşıcı olmayan iltihap birikmesinden. Buna “yapışkan kulak” da denir, ağrı yapmaz ama geçici kulak ağrıları olur, özelikle -gündüz sorun yoksa bile- bebeğin gece uykusu bozulur. Tedavisi ilaçla ya da enfeksiyon sıklığına ve sebep olduğu sıkıntıya ve duyma kaybına bağlı olarak tüp yerleştirme ile yapılabilir. Tedavisinin mümkün olmadığı durumlar da vardır.

Dünya çapında zatürree aşılaması ile kulak enfeksiyonlarında %30 oranında azalma olacaktır.

İdrar yolu enfeksiyonu

Genellikle idrar torbasında ama bazen de böbreklerdeki bakteri sebebiyle olur.

Bebeklerin yaklaşık %30’unda üriner sistemdeki yapısal bozukluktan kaynaklan Teşhis konulduğunda, bebeğin yetişkin hayatındaki böbrekle ilgili sorunlara man kalmaması için röntgen ve ultrason çekilir.

BELİRTİLER

3 yaşından küçüklerde anlaşılması kolay değildir, bu yüzden bebek ateşlendiği! de idrar tahlili yapılır.

Huzursuzluk, kusma, tuhaf idrar kokusu, yoğun idrar, çiş yaparken zorlanır, da belirtilerdendir.

TEDAVİ

Tahlil için idrar örneği alınır ve enfeksiyon varsa antibiyotiğe başlanır.

Antibiyotikle, enfeksiyon 5-7 günde geçer. Test sonuçları netleşinceye kada küçük dozlarda ilaç vermeye devam edin. Böbrek ve idrar yolu problemlerinin tedavisinde ameliyat gerektiren durumlar da olabilir.

Öksürük

Öksürük, boğaz temizlemek, solunum yolunu açmak için doğuştan gelen ha reflekstir. Öte yandan, çoğu hastalık -soğuk algınlığı, yüksek ateş, solunum zorluğu, nefes alırken hırıltı- öksürükle birlikte gelir. Bebeğe öksürük için ilaç vermeyin, doktora gidin.

Krup

Krup hastalığı, üst solunum yolundaki viral enfeksiyonu izleyen ve gırtlak ili nefes borusunu etkileyen bir çeşit larenjittir. Bebeklerde nefes borusu, iltihap yüzünden daha kolay zarar gördüğü için yetişkinlere ve daha büyük çocuklara oranla daha yaygındır. Ses kalınlaşır, nefes alma zorlaşır. Bebek nefes alırken sesi boğuklaşır, havlar gibi öksürür.

Krup, gece hava serinken daha şiddetlenir, iki saat kadar sürebilir. Bazı bebeklerde, kısa süreli sık ataklar, birkaç gece boyunca ve birkaç saat süreyle görülebilir.

TEDAVİ

Geçmişte semptomları gidermek için buhar önerilse de artık buhar uygulaması önerilmemektedir. Bebeğinizi kucağınıza alarak sakinleştirmeye çalışın.

•    Nefes alması kötüleşirse, göğsü içeri göçerse,

•    Cansızlaşıp, rengi solarsa veya maviye dönerse, hemen hastaneye götürün.

Krup genelde hafiftir ama çok kısa sürede kötüleşebilir.

İLAÇ

Virüs sebep olduğu için antibiyotik verilmez. Tek tedavi hastanede steroid veya adrenalin verilmesidir.

12 ayın altındaki bebeklerde astım ve hırıltı

Bu yaşta astım teşhisini kesin olarak koymak zordur, iki yaşın altındaki bütün bebeklerde uzun süren öksürük çok yaygındır. Kesilmeyen öksürüğe, genellikle üst solunum yolu enfeksiyonu eşlik eder. Egzama, saman nezlesi, yiyecek alerjisi gibi aileden gelen bir alerji öyküsü yoksa, astım olasılığı yoktur. 12 yaşın altındaki bazı bebeklerde huzursuzluk veren hırıltılar olur ama ilk yıldan sonra hırıltı kaybolur. Endişeniz varsa doktora gidin.

Zatürree

Ciğerlerde şişme ve ciğerin bazı kısımlarında tıkanıklık yapan, “göğüs enfeksiyonu” diye de bilinen, viral veya bakteriyel enfeksiyon her yaşta olur ama bebeklerde çok yaygındır.

BELİRTİLER

Hafif burun ve boğaz enfeksiyonundan sonra zatürre olabilir. Belirtiler -Boyunda sertlik, düşük enerji, ateş, iştah kaybı, hızlı nefes alma, nefes alırken homurtu, ağız kenarında mavi çizgi gibi- farklılık gösterebilir. Teşhis için göğüs röntgeni gereklidir.

TEDAVİ

Enfeksiyonun sebebi bakteri ise antibiyotik kullanılır. Şiddetli zatürree hastanede damardan sıvı ve antibiyotik tedavisi gerektirir. Ağrı ve ateş için parasetamol verilir. 7-10 gün içinde iyileşme görülür.

Ateş

Bebekler ve yürümeye başlayan çocuklar ateşlenmeye daha yatkındır. Ateş vücudun enfeksiyona karşı doğal direncidir. Çoğunlukla sebebi viral enfeksiyondur ama bebeği fazla giydirmişseniz, uzun süre sıcak ortamda bulunmuşsa veya uzun süre ağlamışsa da ateşlenebilir. Diş çıkarma ateş yapmaz. Hafif ama sık ateşlenmenin sebebi araştırılmalıdır.

Ateş tek başına hastalık belirtisi değildir, bebek 40 derece ateşe rağmen hareketliliğinden ve iştahından bir şey kaybetmeyebilir.

Bildiğimiz termometre ateşi ölçmek için uygundur. Bebeğin koltuk altına yer-

leştirin, kolunu 3 dakika süreyle vücuduna yakın tutun. 37,5’tan yüksekse ateş vardır.

Dokunarak ateş ölçülebilir. Elinizin tersiyle bebeğin karnına dokunun; ılık, sı cak ve soğuk arasındaki farkı kısa zamanda öğreneceksiniz.

ATEŞİ NORMALİN ALTINDAYSA

Termometreyi doğru yerleştirmemiş olabilirsiniz. Vücut ve kafası ılıksa, reng normalse, sesi gürse mesele yoktur. Rengi solmuşsa, dokunduğunuzda teni soğuksa ve vücudu pelte gibiyse hemen doktora gidin.

BEBEĞİNİZ ATEŞLENDİĞİNDE YAPMANIZ GEREKENLER

•    Doğumdan üçüncü aya kadar ateşini doktor kontrol etsin. Sebebi aşıysa ateş kendiliğinden geçene kadar bekleyin. 3-12 ay arası bebeklerde yüksek ateş (39 derece) olduğunda doktora götürün.

•    Eğer bebeğin keyfi yerindeyse, hafif ve orta şiddette ateşin geçmesi için bu şey yapmaya gerek yoktur.

•    Bebeğin vücudu sıcaksa, bebek huzursuzsa, üzerini soyup parasetamol verin Bol sıvı alsın. Ateşi düşmezse doktora gidin.

Ateşli havale

Yüksek ateşten kaynaklanır. 18-24 aylıkken yaygındır ama genelde altı ay ile beş yaşındaki bebeklerin %4’ünde görülür.

Ateşli Havale Neden Olur?

Bebeklerin gelişmemiş beyinleri dış baskılara karşı hassastır. Yüksek vücut ısısıyla başa çıkamayınca beyinleri, olağandışı bir elektrik boşalmasıyla tepki verir ve nöbete yol açar. Bebek bilincini kaybeder, vücudunda seğirmeler olur. Durup dururken de olabilir ama çoğunlukla soğuk algınlığı, kulak enfeksiyonu, bademcik iltihabı sonrasında olur. İdrar yolu enfeksiyonu da yüksek ateş yapar. Ateşin sebebi belli değilse idrar tahlili yapılır.

NE YAPMALISINIZ?

Genellikle 5 dakikadan az sürer. Bebeği yan ya da başı yanda olmak üzere karnının üstüne yatırın. Boynunu etrafındaki giysiyi gevşetin, başını ellerinizle destekleyin. Ağzını açmaya ya da ağzına bir şey vermeye çalışmayın. 5 dakikadan fazla sürerse doktora götürün.

Bebek kendine gelince ateş kasılmasından başka bir şey olmadığını onaylatmak için doktora götürün. Bebeğin yaşma göre ve nöbetin süresine göre testler yapılacaktır.

Ateşli kasılmalar tekrarlanabilir. İlk kasılmadan sonra %30 tekrarlama olasılığı vardır (eğer bebek 1 yaşın altındaysa bu oran %50’dir); ikinci kasılmadan sonra olasılık %50’dir.

Bulaşıcı Hastalıklar

1 yaşındaki bebeklerde az da olsa görülür. İlk yılda herhangi bir deri döküntüsünü, kesin olarak kızamık, kızamıkçık, viral döküntü ya da alerjik döküntü olarak teşhis etmek zordur. Enfeksiyon (belirtiler ortaya çıkmadan önce) ile hastalık (belirtilerin ortaya çıkması) arasındaki dönem “kuluçka-inkübasyon dönemi” diye adlandırılır.

SUÇİÇEĞİ

Hafif ateş ve huzursuzlukla başlar. Döküntü küçük şiş noktalar olarak başlar, kabarcıklara dönüşür ve sonra kabuk bağlar.

Kuluçka dönemi 14-21 gündür, ailede başkasına bulaşması için 3 haftalık süre vardır. Küçük bebeklerin daha büyük çocuklardan su çiçeği kapması olasıdır ama doğal bağışıklıkları onları koruduğu için ilk altı ayda su çiçeği görülmez.

Kaşınmayı ve ateşi önlemek için parasetamol verin, ılık/sıcak banyo yaptırın. 12 aydan sonra aşılatabilirsiniz, aile hekiminize danışın.

KIZAMIK

Kızamığa bağışıklık on ikinci ayda başlatılır ama az sayıda bebek aşıdan önce kızamık kapabilir. Kızamık geçirdiği için 12 aylıkken aşıya ihtiyacı yok diye düşünmeyin. Kuluçka dönemi 7-14 gündür. Soğuk algınlığı ile başlar; burun akıntısı, gözde sulanma, öksürük, ateşle devam eder. İki gün sonra önce boyunda, sonra kulak arkasında ve yüzde noktalar belirir. Döküntüler saatler içinde vücuda yayılarak, kocaman bir lekeye dönüşür. Ateş için parasetamol ve bol su verin.

KIZAMIKÇIK

Kızamıkçık aşısı; kızamık, kabakulak aşısıyla birlikte on ikinci ayda verilir. 14-21 günlük kuluçka dönemi vardır. Teşhisi zordur; kızamıkla, rozeol, alerji ve viral döküntü ile karıştırılır.

Döküntü- kızamıktaki kırmızı lekelerin aksine, küçük pembe ayrık noktalar kollara ve vücuda yayılır. Boyun ve kulak arkasındaki bezlerin şişmesi teşhisi  kolaylaştırır.

Hamile kadınlarla temas önlenmelidir, çünkü kızamıkçık virüsü anne karninde ki bebek için tehlikelidir.

ROZEOL

6-12 aylık bebeklerde görülen akut viral hastalığıdır. Kuluçka dönemi 10 gürdür. 4-5 gün süren ani yüksek ateşle başlar. Soluk pembe leke şeklindeki döküntüler göğse, kollara bacaklara yayılır; yüzde nadiren görülür. Döküntü 24-30 saat içinde kaybolur. Ateş için parasetamol verilir.

BOĞMACA

Aşı %80-90 oranında koruma sağlamaktadır. Aşı yaptırdıysanız ve yine de boğmaca olmuşsa hastalık hafif geçer. Kısa, kuru öksürük ve ateşle başlar. Birkaç gür sonra hasta nefes alırken ıslık gibi ses çıkarmaya ve kusmaya başlar. Küçük bebeklerde bu ses olmasa da nefes almaları güçleşir ve morarırlar. 24 saat bakım gerekir: hafif bir boğmaca bile altı hafta sürer.

 

Büyüme

Yaşamlarının üçüncü 3 aylık dönemlerinde bebeklerin çoğu haftada 60-90 gram alırlar; 6-12 ay arasında ise 8-10 cm uzarlar.

9 AYLIKKEN

Küçük/Normal İri/Normal
 Erkekler Ağırlık 7,5 kg

Uzunluk 67 cm

Baş çevresi 43 cm

11,6 kg

78 cm

48 cm

Kızlar  Ağırlık 7 kg

Uzunluk 65 cm

Baş çevresi 42,5 cm

10,8 kg

75 cm

47 cm

9 Aylık bebek neler yapabilir?

Kaba motor gelişimi

• Dokuzuncu ay itibariyle kendi başına oturabilir. Daha oturmayı yeni öğren-diyse, ancak on dakika oturabilir.

•    Otururken eğilip oyuncaklarını alır ve incelemeye başlar. Yana doğru eğildiğinde düşebilir.

•    Çok rahat emekleyebilir ya da emeklemeye başlamıştır veya henüz sadece oturuyordur

•    Mobilyaya tutunarak kalkmaya çalışır. Böylece hayatı başka bir açıdan görmeye başlar. Artık sehpanın üstünü görebiliyordun Kısa bir süre tutunarak ayakta durur ama ardından -güm- arkaya doğru düşer.

•    Tuttuğunuzda kendini kaldırıp, adımlayacak gibi hareket eder.

Görme ve ince motor

•    Bütün detayları incelemeye meraklıdır.

•    Üç parmağıyla tüy, ekmek kırıntısı ve minik objeleri tutar. îşaretparmağı küçük bir anten gibi yol göstericidir.

•    Elinden düşürdüğü şeyi arar. Muhtemelen atma oyunu oynuyordur; o atsın siz de ona verin diye…

Bebeğe bu dönemde zarar görmeden keşiflerini sürdürmesi için güvenli bir or tam sağlamak gerekir.

Duyma ve konuşma

•    Seslere, özellikle sizin sesinize, müziğe çok duyarlıdır.

•    Akasında çok hafif bir ses bile olsa dönüp bakar.

•    Konuşuyormuş gibi sesler çıkarır, sanki şaşırmış gibi ya da keyifli sesler çıka rır. Bazen de rahatsızlığını belli edercesine ses çıkarır.

•    Da-da, ma-ma, agaga gibi sesler çıkarırlar.

•    Öksürük sesini taklit etmeye başlar.

Sosyalleşme ve oyun

•    Annesinden ayrıldığında gerginleşir, yabancıların yanında huysuzlaşır.

•    Bu dönemde elleriyle yiyecekleri tutmaya başlar ve çok sorun yaratmadaı yer.

•    Neyin ne olduğunu derinlemesine anlamak için ne bulursa ağzına atar.

•    İstediğinizde (ve onun da keyfi yerindeyse) elindeki oyuncağı size uzatır ama çoğu oyuncağı elinize bırakmayı beceremez.

•    Öğretirseniz ellerini çırpabilir.

•    Bir şeyi hafiften görünecek kadar sakladığınızda, ilgisini o yöne çevirir, siz izler ve çoğu kez sakladığınız şeyi bulur.

9 Aylık bebek gelişimi özet: 

Kaba motor becerileri

•    10-15 dakika tek başına oturabilir.

•    Oyuncakları almak üzere eğilir.

•    Emeklemeye çalışır.

Görme ve ince motor

•    İşaretparmağıyla objeleri kontrol eder.

•    Düşen oyuncakları izler.

•    Parmaklarını kıskaç gibi yapıp tutmaya çalışır.

Duyma ve konuşma

•    Sese hassastır, günlük seslere aşinadır.

•    Sesler (ma, da, ba) çıkarır.

•    En ufak seslere kafasını çevirir.

Sosyalleşme ve oyun

•    Tutar ve çiğner.

•    Yabancıları ayırır.

•    Taklit eder.

•    Öğretilirse ellerini çırpar.

Gelişmede -nedeni bilinmeyen- ciddi gecikmeler

Çok az sayıda bebek dokuzuncu aya kadar normal gelişiyor gibi görünür, ancak bu dönemden itibaren sanki bazı şeyler normal değilmiş gibi gözükmeye başlar. Ne yazık ki kesin bir teşhis konması uzan zaman alabilir. Hiç şüphesiz problemin ne olduğunu ve gelecekte nelerle karşılaşabileceklerini bilmeden, ana babaların aylar, bazen yıllarca beklemesi kolay değildir. Ana babalar bazen endişelerini gizlemeye, böyle bir şey yokmuş gibi davranmaya çalışır. Bu son derece anlaşılır bir davranış biçimidir. Ancak kafanıza takılan herhangi bir sorun varsa, zaman geçirmeden doktora başvurun, gereken yardımı ve desteği kendinizden esirgemeyin. Sağlık çalışanları aşırı şekilde güven vermeye çalışsalar bile siz hâlâ bir şeylerin ters gittiğini hissediyorsanız, bebek/çocuk gelişimi konusundaki bir uzmanla bağlantıya geçin.

Güvenlik

Aşağıdaki çizelge bu gelişme dönemindeki olası tehlikelere işaret etmektedir. Ancak unutmayın ki, her yaşta ve her dönemde tehlikeler mevcuttur.

Yaş Gelişim düzeyi Tehlikeler Önlemler
7-8 ay                              • küçük objeleri kavrama konusunda beceri artmıştır             • el becerilerinin gelişmesi yabancı cisimleri ağzına atıp yutma riskini artırır

• ulaşabildiği yerlere bırakılan kesici alet ve kırılabilir objeleri alıp bir yerini kesebilir

• küçük, keskin  kırılabilir objeleri   bebeğin ulaşabileceği   yerlere bırakmayın bebeğin ulaşabileceği yerde sıcak bir şey bırakmayın.• alt değiştirme masasında duran losyon, krem gibi şeylere dikkat edin, ortada çengelli iğne bırakmayın.
 8-12 ay • bardaktan içebilir

• yürüyebilir

• daha hareketlidir

• zehirlenme riski; yiyecek,içecek ve diğer maddeleri ayırt edemez,

• haşlanabilir; masa

örtüsünü çeker, elektrik

kablolarına takılabilir,

sıcak sıvıları üstüne

dökebilir

• başı parmaklıklara sıkışabilir

• plastik torbayı başına

geçirip nefessiz kalabilir

• elektrikli aletlerle, prizlerle

oynayabilir

• merdivenden, yataktan,

mama sandalyesinden düşebilir

 • temizlik maddeleri, ilaçları kilitli dolaplarda tutun.  Ortada alkollü içecek bırakmayın

• bebeğinize ilaç verirken dikkatli olun

• bebeği yalnız
bırakmayın

• evcil hayvanlarınıza dikkat edin

• plastik torbaları ortada bırakmayın

• prizlere koruyucu takın

• merdivenlerin başına korkuluk takın


Altıncı Aydan İtibaren Uyuma ve Uyanma

Gece Uyanması

Önce bir hatırlatma: “Deliksiz uyku” deyimi biraz kafa karıştıran bir terimdir. Gece boyunca hiç uyanmadan uyumak mümkün değildir. Her yaşta insan, hafif bir uykunun ardından kısa sürelerle uyanır, derin uykuya geçmeden de rüya görür. Çoğu yetişkin uyuyabilmek için bazı koşulların varlığına ihtiyaç duyar (kendi yatağı, kendi yastığı). Alıştığımız belli şartlar değiştiğinde (örneğin tatillerde), uyumakta önce zorlanırız, ancak birkaç gün sonra -içinde bulunduğumuz şartların değişmeyeceğini bilerek- uyumaya başlarız.

Gece, anne babasını rahatsız eden bebekler bu hafif uykuyla derin uyku arasında tamamen uyanır ve tekrar nasıl uykuya döneceklerini bilemeyip ağlamaya başlarlar.

Genelde bebeklerin %40’ı, 6-12 ay arasında gece uyanmalarını sürdürür. Bir kereliğine hafif bir karın doyurmadan sonra uyuyan bebekler de vardır, her 2-3 saatte bir uyanan bebekler de. Çoğu bebek üçüncü aydan itibaren gece boyunca ana babayı rahatsız etmeden uyur. Ancak daha sonra geceleri tekrar ağlamaya başlarlar. Bebeklerin bu yaşta yoğun biçimde gördükleri rüyalardan dolayı hemen uyandıklarını belirten araştırmalar vardır. Her zaman için geçerli olmasa da ana babalarının odasında uyuyan bebekler, kendi odaları olan bebeklere göre, altıncı aydan itibaren daha çok uyanır ve ilgi ister.

Her ana baba ve her bebek farklıdır, dolayısıyla her ana babanın gece uyanır konusunda farklı beklentileri ve hoşgörü sınırları vardır. Bazıları aylar, hatta yılkı boyu uykularının bölünmesine hazırlıklı olur, bazıları da bebek altı aylık olum onları rahatsız etmeden uyuyacak diye umar. Bu makul bir beklentidir ama maak sef bebekler ve uykuları hakkında onca bilgiye bakarak, bebeklerin gece uyanma-konusunda bir şey yapılamayacağı söylenebilir. Sonuç olarak, başka çare olmadıg m gören ana babalar uykuya hasret yaşamayı öğrenir.

Gece uyanan bebeği uyutmak için emzirme, emzik veya biberon verme, sallama ana babanın yanma alma gibi “dış yardım”lara bebek alışır ve bunlardan kola kolay vazgeçmez ve büyüdükçe uykularını bu şartlar altında sürdürürler. Bu “dı yardımlar”, ana baba açısından sorun olmadığı sürece devam ettirilebilir.

6 aydan küçük bebeklerin gece uyanması

Beslenme ve hastalıkla ilgili sorunlar aşıldıktan sonra, bebek altı aylık olana kadar, gece uyanmasına ilişkin fazlaca bir şey yapılamayacağına inanıyorum. Bunun birkaç nedeni bulunmaktadır:

•    Anne sütü emen küçük bebekler, sık uyanıp beslenmek zorundadır (emzirmenin yolunda gitmesi de zaten buna bağlıdır).

•    Ağlayan bebekleri beslemeyip daha çok ağlatmak zalimce ve sinir bozucudur; bebeğin gece uyanma huyunu da değiştirmez.

•    Ana babaların; bebeklerini tanımaları, bebek bakımındaki tercihlerini belirlemeleri, beslenme, sağlık ve davranış konularındaki farkları öğrenmeleri ve güven kazanmaları için 6 ay gerekir.

6. aydan itibaren hem bebek hem ana baba açısından işler değişir:

•    Yıllarca ailelerle çok yakın çalıştıktan sonra -hemşire, çocuk doktoru, aik hekimi gibi, uykuya hasret ana babaların bebekleriyle geceyi daha huzurlu geçirmesine yardım etmek için çalışan uzmanların da desteklediği- şu kanaate vardım: 6-12. ay arası, bebeklerin yeni uyku düzenini öğrenme yaşıdır.

•    Ana babalar gece uykularını düzenlemek için ne yapılması gerektiğine karar verirken, bu dönemde artık çok daha kararlıdırlar ve kendilerine daha fazla güven duyarlar.

•    Altıncı aydan itibaren besleme problemleri hallolmuştur ve çoğu bebek gelişmeye başlamış olduğu için artık uyku problemini tıbbi bir problemden ya da açlıktan ayırmak kolaydır. Altıncı aya kadar yaşanan kolik, gaz çıkarma, reflü endişeleri de aşılmıştır. Bu yüzden gerçekten tıbbi bir sorun olup olmadığı artık daha kolay anlaşılır.

Devam eden uyku problemlerini diş çıkarmaya bağlamanın faydası yoktur. Bebekler 3,5 ay ile 3 yaş arasında gece uyusalar da uyumasalar da 20 tane diş çıkarırlar. Bütün dişlerin çıkmasını beklemek uyku konusunda bir şey yapmadan 3 sene beklemek demek olur. Ne ilginç ki bu yaş, ana babaların nihayet rahat uyku uyuyacaklarını tahmin ettikleri yaştır.

Dış şartlar ve uyku düzeni haricinde gece uyanmalarının nedenleri

•    Bebeğin gelişmesi sırasında yaşanan birçok şey bebeğin uykusunu bozabilecek potansiyele sahiptir: ana babadan ayrılma kaygısı ; sebep-sonuç ilişkisini öğrenme; oturma, beşik kenarına tutunma gibi yeni beceriler öğrenme. 9-12. aylar arasında yürümeye başladığında, sınırlarını, davranışlarını test edip, kontrol gücünü hesaplamaya başladığında aksileştiğini fark edebilirsiniz. Bunlar huysuzluktan değil, hepsi normal gelişmesinin bir parçasıdır.

•    Öksürük, soğuk algınlığı, kulak iltihabı gibi hastalıklar.

•    Ortam (ev, oda, yatak) değişikliği.

•    Düzen değişikliği: Tatile, yolculuğa çıkılması, eve misafir gelmesi, ana baba ayrılığı, bebeğe bakıcının bakması gibi nedenlerle alıştığı düzenin dışına çıkılması.

Bazı bebekler, yukarıdakilerden bir ya da birkaçı gerçekleşip bittikten sonra normal uyku düzenine geçer ama bazı bebekler vardır ki, kulak iltihabı biter, misafirler evden gider ama o bebeklerin gece uyanmaları bir türlü bitmez.

Ebeveyn ne yapabilir?

Bebeğin uyku düzeni ile ilgili ne yapılacağına karar vermeden önce ortada bir sorun var mı, onu saptayın. Ana babalar çevresindekilerin baskısından bunalır; bu nedenle size sunulan tavsiyeleri reddetmeyi öğrenin.

Gece uykusuyla ilgili tavsiyeler tek bir seçenek üstünde yoğunlaşır ve bu seçenek de, farklı bir şey yaptıklarında ana babanın kendisini suçlu hissetmesine neden olur; “bebeği bir süreliğine ağlatmak zararlı ve tehlikelidir” ya da “bebeğinizle birlikte yatmanız yanlıştır” gibi…

Birkaç seçenek var, bunların arasında size uygun olanı bulun. Zaman zaman bı; seçenekler arasında dönüp durmanız da olasıdır.

Olan bitenle ilgili bir şikâyetiniz yoksa, halinizden memnunsanız bir şey yapmayın.

Olup biteni dikkatlice düşünün. Bebeğin gece alışkanlığını değiştirmek, bebeği arada ağlatmayı -evet, “kontrollü ağlatma”yı- da gerektirir. Bu konuda kendinize f ne denli güvenseniz de, çaresizlikten bu yönteme başvursanız da bebeği ağlatmak acı vericidir.

Bebeğiniz eğer bir kere uyanıp karnını doyurduktan sonra tekrar uyuyorsa ber size bu düzeni değiştirmeye çalışmamanızı öneririm. 9-10 saat uyuyup daha sonra geç saatlere kadar uyanık kalıyorsa biraz daha bu şekilde idare edin derim, çünkı akşam erken uyuyup, sabaha karşı saat 4’te ağlaması diğerine göre daha katlandı! bir durum değildir.

Kontrollü ağlatma ya da “uyumayı öğretme”, 2-3 saatte bir uyanan, doğumun dan bu yana gece boyunca hiç uyumamış olan bebekler için uygulanır. Bebeklere. 3 gün içinde kimseye ihtiyaç duymadan uyumayı öğreten, genelde başarılı bir yöntemdir.

Üç seçenek

Bebeğin uykusunu düzenleme konusunda 4 tane, çok farklı versiyonları olabilen seçenek vardır:

1.    Bebeğe uyumayı öğretmek (bütün “dış yardım”ların kesilmesi ve bebeği ağ latma da dahil)

2.    Bu şekilde yaşamaya devam etmek (beslemeyi, sallamayı, yatağınıza alma\ sürdürme)

3.    Yatıştırıcı verme (son derece sınırlı bir şekilde ve belirli bazı zamanlarda)

Şimdi seçeneklere bakalım:

1. Bebeği kendi haline bırakın: Bu seçenekte ana strateji “kontrollü ağlatma ya da diğer adlarıyla “ağlamaya bırakma”, “uyumayı öğretme”, “uyku eğitimi”dir. Yöntemin çeşitlemeleri vardır: Bebeğin yanına ağlarken bir kez gidip bir daha yanına uğramamaktan tutun da, Bebek ağladığında bir kere yanma gidip bir daha uğramamaktan, her iki dakikada ağlayan bebeğin yanma gitmek ya da kontrolle ağlatma ile birlikte yatıştırıcı kullanmaya kadar uzanan yöntemlerdir bunlar.

BU SEÇENEĞİN AVANTAJLARI

• Başka yöntemler işe yaramadığında ve ailece akıl sağlığını tehdit edecek boyutlarda ısrarlı gece uyanmalarını sona erdirme potansiyeli vardır.

•    Yorgun ana babanın ve bebekle ana babanın ilişkisini iyileştirme potansiyeli vardır.

•    Gece uykusu problemini çözmek ya da iyileşme sağlamak doğum sonrası depresyona iyi gelir.

•    Bazen, yürümeye başlamış çocuklarda, akşam ve gece biberonunu ve gece emzirmesini bitirmenin tek yoludur.

•    Ana babalara kontrollü ağlatma hakkında dengeli bilgi verilmesi, bunu isteyip istemediklerine karar vermelerini kolaylaştırır. Denedikten sonra, bunu uygulamak yerine bebeğin ağlamasına uyum sağlamayı tercih eden ana babalar vardır.

•    İki yetişkin olarak ana babanın, duygusal ve sosyal ilişkilerini yeniden kurup, cinsel hayatlarına geri dönmeleri, sürekli gece boyunca uyanmalar ve bebeği yanını almalar ortadan kalkınca daha kolay olacaktır. Çoğu çift, bir süre böyle idare eder ama bebeği kendi odasına gönderip -ikinci 6 ayda-kendilerine zaman ayırmayı da isteyebilirler. Ana babanın ilişki kalitesi, bebek için en iyi olanın değerlendirilmesinde bir etken olduğu için de bu makul bir istektir.

BU SEÇENEĞİN DEZAVANTAJLARI

•    Bebeği uyuyana kadar ağlatmak bebek ve ebeveyn için acı vericidir. O kadar streslidir ki çoğunlukla vazgeçilir.

•    Alman iyi sonuçlar kalıcı olmayabileceği için her zaman işe yaramaz.

•    Belli bazı durumlarda güvenli olmayabilir:

—Bebek hasta ya da bebeğin huzurunu kaçıran olaylar olmuşsa (taşınma, kreşe başlama, kardeş gelmesi, ana babanın ayrı ya da boşanmış olması),

—Ailede ciddi duygusal, sosyal, ekonomik problemler varsa,

—Bebeğin haftalarca ağlatılması fiziksel, duygusal ve psikolojik sağlığını bozabilir.

•    Çok fazla baskı hisseden ana babalar deneyimli bir sağlık uzmanından güvenli ve etkili bir kontrollü ağlatma için yardım isteyebilir.

•    Bebeğin davranışında istenmeyen olumsuz değişiklikler olabilir.

•    Kontrollü ağlatmada bebeğin stres düzeyini ölçen ya da duygusal, psikolojik etkisini ölçmek için yapılmış bir çalışma yoktur.

2. Bu şekilde yaşamak: Yatağınıza almak, yatağınıza bitişik 3 taraflı bir yatakta yatırmak veya yatağınıza yakın bir beşikte yatırmak, sizin veya eşinizin bebekle onun odasında uyuması, uyuyana kadar okşamak, duymazdan gelmek, az ilgi, süt

yerine bol su, eşinizle nöbetleşe ilgilenme, ne zaman isterse emzirme, uyuyana ka dar başucunda oturma, gece lambası gibi yöntemler.

BU SEÇENEĞİN AVANTAJLARI

Sizi huzursuz ve sürekli ağlayan bir bebeği dinlemekten kurtarır.

•    Bebekleriyle uyumayı seven aileler vardır. Gece uyanma sık olmadığında ve bebeği uyutmak için hemen işe yaradığından dolayı aşırı zor bir yöntem değildir.

•    Kontrollü ağlatma gibi yararından çok zararı olabilecek yöntemlere göre risk daha azdır.

•    Yürümeye başlayan bebeklerin gece isteklerine cevap verilmesi ve ana babayla uyuma, uyumlu aile yaratmanın ve çocuğuna bağlı bir ebeveyn olmanın bir parçasıdır.

BU SEÇENEĞİN DEZAVANTAJLARI

•    Ana babayla uyumanın belirlenmiş riskleri vardır .

•    Beraber uyuma, birkaç sene için gece boyunca sürekli emzirme anlamına geldiği için az da olsa dişte çürüme riski vardır. Uyutmak için ya da gece uyandığında tekrar uyusun diye bol süt ve meyve suyu verilirse risk artar.

•    Beraber uyuma, sonu gelmeyen, uyusun diye karnını doyurmak, okşamak, emzik vermek için uyku bölünmeleri hiçbir ailenin ideal yaşamı değildir. Ana babayla ilişkiyi, ailenin duygusal hayatını olumsuz etkileme potansiyeli vardır. Aileler bunu istemez. Bebekken nerede uyuduklarına bakarak uzun vadede avantajları olduğuna dair bir kanıt yoktur.

3. Sakinleştirici: Sadece belli durumlarda uygundur.

BU SEÇENEĞİN AVANTAJLARI

•    Bebek hastaysa ya da “jet lag” olmuşsa bazen verilmesi faydalıdır.

BU SEÇENEĞİN DEZAVANTAJLARI VE RİSKLERİ

•    İşe yaramama olasılığı çok yüksektir.

•    Uzun süre kullanımı tehlikelidir, fazla kullanıldığında bebeğin gelişmesini olumsuz etkiler.

•    Gece uykusu sorunlarını çözmez.

Ya sorun yalnızca uyku değilse ?

Bebeğinizin gece uyanması sürekli olarak sizi strese sokuyorsa, uyumayı öğret-

me planını uygulayamıyorsanız veya uyum sağlamanın bir yolunu bulamıyorsanız, bebeğin uyku problemi ailedeki derine işlemiş problemlerin işareti olabilir ve ancak bunların halledilmesinden sonra ele alınması gerekir. Eğer ailenizde uyku meselesiyle tatminkâr şekilde başa çıkmanızı etkileyen bu tür bir durum varsa profesyonel yardım alın.

Kontrollü ağlatma, uyumayı öğretme

Bebeğe uyumayı öğretme yöntemlerinin zararlı olup olmadığını merak edenlere:

Bu yöntem ile ilgili endişeler uyku, çocuk gelişimi teorileri, çocuklardaki duygusal ve psikolojik baskı teorilerine dayanır. Yöntemin duygusal mahrumiyete neden olduğunu söyleyerek eleştirenlerin çoğu görüşleri kanıtlamak için son derece uç örnekler vermekteler. Eleştirilerin çoğu ailelerle yakın çalışan, günlük hayatlarını izleyen uzmanlara ait eleştiriler olmadığı gibi, eleştiri sahibi uzmanlar bütün ailelere uyabilen, pratik çözümler üretmiyor (kendileri gibi düşünen az sayıda insan hariç).

Uzun vadeli, değişmeyen, duygusal, psikolojik problemlerin tek sebebinin bebeklere uygulanan kısa süreli kontrollü ağlatma yöntemi olduğunun ispatlanması gerekir. Bunu doğrulayan herhangi bir çalışma yoktur.

Yirmi yıl boyunca haftada on aile takip edip yardım eden bir uzman olarak, yöntemin uzun vadede ortaya çıkan duygusal ve psikolojik zararlarını görmedim. Uyku sorunu hallolunca bu yöntem artık geçmişte kalan ufak bir arıza olarak görülüyor. Uyku hasreti çeken ana babalarla çalışan uzmanlar da aynı şeyi aktarıyorlar.

Öte yandan, kontrollü ağlatma yıllardır bilinmesine rağmen bebeklerin duygusal ve psikolojik gelişimleri üzerindeki baskıyı belirlemek için bir ölçüm hâlâ yapılmamıştır. Yani, %100 güvenlidir diyemiyoruz.

Tecrübeme dayanarak söyleyebilirim ki, yöntemin zararı varsa bile kendine güvenen, istikrarlı ana baba sayesinde, sağlıklı ve sevgi dolu bir ortamda büyüyen bebek, bunları kısa sürede atlatacaktır.

Sırf ben bir zararım görmedim diye riskinin olmayacağı, istenmeyen sonuçlar doğurmayacağı garantisi yoktur tabii ama gelin meseleye biraz objektif bakalım:

Sadece daha iyisi yok diye ana babanın kendilerini bebekle uyumaya zorlaması ya da yıllarca gece sorunlarına katlanması da istenmeyen sonuçlar doğurabilir (örneğin, uzun süre emzirmeyle ya da biberonla diş çürümesi riskinin artması).

Bebekler kreşten de, hastaneden de, biberon ve emzik alışkanlıklarından vazgeçerken de, saçları yıkanırken de olumsuz etkilenebilir.

Savaş, kötü beslenme, ihmal, duygusal mahrumiyet, taciz, fakirlik, göçmen kampları, kavga eden ana baba da çocuklar üzerinde ciddi hasar bırakabilir.

Bebeğe uyumayı öğretme planı:

Bebek ağlasa bile bir şey yapmamak hiç kolay olmasa da, bebeğe en kısa zama: da uyumayı öğretmenin ve herkesin uykusunu almaya başlamasının en etkili yo budur. Bu iyi bir planla olur; plansız davranırsanız, mesele uzar gider ve hiçbir şe halledememiş olursunuz.

Olumsuz bir etkisini fark ederseniz ya da içinize sinmezse, bu yöntemi hemen bırakın.

•    Bebeğiniz kendi odasında ve yalnız. Bebeğin kendi odası yoksa, siz ve eşin bir süreliğine evin başka bir odasında uyuyun. Bebek uyumayı öğrenin, geri dönersiniz. Siz dönünce yine gece uyanmalarına başlayabilir ama yine de denemeye değer. Daha büyük bir eve taşınacaksanız, öğretmeyi taşınma sonrasına bırakın.

•    Odasını paylaştığı bir kardeşi varsa, bunun geçici bir durum olduğunu niye gerektiğini açıklayarak, onu kendi odanıza alın. Bebek uyumayı öğrenince, odasına geri dönebilir. Bebekle odasını paylaşan büyük kardeşler dal iyi uyur. Bebekler de kardeşleriyle aynı odada uyuduklarında uyanıp ana babayı çağırmaz.

•    Amaç bebeğe uyumayı öğretmek, bu yüzden de bütün “dış yardım”lar (emzirme, biberon, su/meyve suyu, emzik, sallama, kucağa alıp gezdirme, aı. bayla gezdirme, oyun oynatma, televizyon seyrettirme, uyku pozisyonlu değiştirme, üstünü örtme) kesilmelidir. Gece boyunca uyuyan bebekler uyanıyorlar, oturuyorlar, kendi kendilerine konuşuyorlar, beşik içinde tuhaf duruşlarla sonuçlanacak şekilde yuvarlanıyorlar ama yardım istemiyorlar, Bebekler zarar görmeyecekleri duruşlar bulup uyuyabilirler. Birkaç kere uyan bebeğin duruşunu düzeltirseniz, bu da bir dış yardım haline gelebilir.

•    Eşinizle planınızı konuşun, işbirliği içinde olmanız bebeğe uyumayı öğret ken işinizi kolaylaştırır. Bunun her zaman mümkün olmadığı durumlar va dır, biri hazırken öbürü olmayabiliyor. Plan uygulamak istemeyen ya kula; larını yastıkla kapatacak ya da hiç dayanamıyorsa, birkaç gece başka yer uyuyacak. Bir eş bu planı uygularken diğerinin bunu bozacak tavır içim olması işi olduğundan iki kat zorlaştırır.

•    Komşulara da haber verin. Bebeğinizin yalnız olmadığını söyleyip sabrettir lerini rica edin. En uygun zamanı seçin (taşınma, iş, misafir ağırlama, tan çıkma dışında); bebeğinizin uyumayı öğrendikten sonra en azından 1 ay süreyle aynı yatakta aynı odada uyumaya devam etmesi gerekir.

•    Sağlığı yerinde olmalı (diş çıkarmasını dert etmeyin).

•    Sizin ve eşinizin de sağlığı sıkıntı yaratmayacak şekilde yerinde olmalı. Aı babalar sakin ve huzurluyken bebek de sakin ve huzurlu olur, siz endişeli ve sıkıntılıysanız bebek hisseder ve uykuya dalması daha uzun sürer.

İLK AKŞAM

Şu kelimeleri büyük harflerle bir kâğıda yazıp buzdolabına asın:

SAKİN, EMİN, KARARLI

Bebeğin meme, emzik, vs. olmadan uykuya dalmayı öğrenmesi için uyku saati geldiğinde başlayın. Herhangi bir “dış yardım” vermeden akşam saat 7.30’da yatırın. En azından saat 16.00’dan beri uyumamış olmasına dikkat edin. Saat 16.00’dan sonra kestirdiyse, gece saat 21.00-22.00’ye kadar uyumayabilir.

Şimdiye kadar yardımsız uyumadığı için siz odadan çıkar çıkmaz ağlamaya başlayacaktır. Zor kısım bu işte, bu yüzden sallanmayın/oyalanmaym hemen çıkın. 3 dakika bekleyip içeri girin ve kucağınıza almadan yanağını okşayıp konuşarak onu sevin. Emzik, meme, biberon vermek, sallamak gibi şeyleri yapmaya devam ederseniz öğrenemeyecektir. Uykuya dalmak onun işi, sizin değil!

Kısa bir süre sonra çıkın. Odaya tekrar girmeden önce ilk seferinden daha uzun süre dışarıda bekleyin. Önce 5, sonra 10, 15, en son her 20 dakikada bir yanma girin. Uykuya dalması 1-2 saat sürebilir. Sakin ve emin bir şekilde bekleyin, uyuyacaktır. Uyumadan önce kendinizi zihnen gece görevinize hazırlayın. Bebek tekrar uyandığında o uyuyana kadar ayakta kalmanız gerekecek. Uyutma sürecini uygularken tekrar tekrar yatıp kalkmaktansa, çay yapın, TV açın, müzik dinleyin.

İlk gece 2-3 saat kadar ağlayacak ama ağlaması her gece giderek azalacaktır, üçüncü gece itibariyle çok az ağlayıp daha çok uyuyacaktır. 5 gece içinde yatırdığınız saat olan 7.30’da 10 dakikalık bir ağlamadan sonra bütün gece uyuyor hale gelmiş olmalı. Bu 10 dakikalık uyku öncesi ağlamayı bırakması haftalar sürebilir. “Dış yardım”lara başlamayın.

İPUÇLARI

•    Emzikten ayrılmak zor ama emzik sorunun kendisidir, çözümü değil. Kullanmaya devam ederseniz, gece uyanmaları yeniden başlar. Uyumayı öğretme planını uygulayan ana babalar için emziği bırakmak yeni bir sıkıntı yaratmıyor. İlk akşam bebeği yatırırken emziksiz yatırın ve bir daha da ağzına emzik vermeyin. İlk 1 hafta gündüz uykuları sorunlu olacaktır ama gece uykusu düzene girdi mi gündüz uykularını da daha iyi uyumaya başlayacaktır. Bez değiştirmeye gerek yoktur, bütün gece uyursa gece 02.00’de uyanıp altını değiştirmeyin.

•    Kusarsa, sakin olun bebeğinizi temizleyip kaldığınız yerden devam edin. Kustu diye uyuması için yardım etmeye tekrar başlamayın. Yetişkinlerin aksine, bebekler daha rahat kusar. Bir hastalığı yoksa, kusma bir hastalık işareti değildir. Ana babalar sakin ve kararlı olunca bebek mesajı alıp kusmakta vazgeçecektir.

•    Kendisini kaldırmayı öğrenmiş olan bebek beşiğin kenarına tutunup ağlayacaktır. Durum böyleyse, onu yatırmayın, yine kalkacaktır. Yanağını sevin \ odadan çıkın. Yatana kadar beşiğin kenarına tutunmasının bir zararı yoktur.

•    Sakın kucağınıza almayın.

PEKİ YA İKİZLER ?

Süreç ikizler için de aynıdır. Tek bebekle uğraşmaktan daha zordur ama hı ikisi de aynı zaman dilimi içinde uyumayı öğrenir. Uyumayı öğretme planınızı çalışma saatlerinize göre ayarlamak, zihnen kendinizi bu plana hazırlamak ve eşlen birbirlerine destek olması gibi hususlar hâlâ geçerlidir. Sadece biri uyanıyorsa, on öğrenene kadar başka bir odaya alın.

VE PREMATÜRE BEBEKLER?

Doğumdan 6 ay sonra başlayabilirsiniz ama bebeğiniz erken ya da hastalık doğmuşsa, bebeği ağlatmak ana babalara daha zor gelir. Bu yüzden gerçekten h planı uygulamak istediğinize emin olduğunuzda başlayın. Başladıktan sonra va, geçmek sonra tekrar başlamak daha sıkıntılı olacaktır.

EĞER

•    Bebeği ağlatmanın yanlış olduğunu düşünüyorsanız.

•    Bebeği ayrı odada tutmak istediğinizden emin değilseniz.

•    Oda sayısınız az, duvarlar ince ve evde yaşayan başkaları buna itiraz edeci ise.

•    Eşinizle bu konuda uyum içinde değilseniz.

BEBEĞE UYUMAYI ÖĞRETMEK SİZİN İÇİN UYGUN BİR SEÇENEK OLMAYABİLİR.

Sık sorulan sorular

ÜÇ GECEDEN DAHA UZUN SÜRERSE?

Bazen 7 geceyi de bulur. Plana göre hareket ederseniz ve stres seviyeniz dikka çekecek şekilde yükselmiyorsa devam edin. 5-7 günden daha fazla sürmemeli. Su rerse, siz hazır olmadığınız içindir (dış yardımları plana dahil ediyorsunuzdur!

Belki de bebeğiniz hazır değildir. Bazı bebeklerde dokuzuncu ayı beklemek gerekebilir.

Planının işlememesinin diğer nedenleri:

•    Eşiniz desteklemiyordur.

•    Ailenin diğer üyelerinin onayı yoktur. Kontrollü ağlatmanın tehlikelerini okumuşsunuzdur. Bebeğin sizi sevmeyeceğinden ve bebeğinizle olan bağın kopacağından endişeleniyorsunuzdur.

•    Zamanlama yanlıştır (bebeğin hasta olması, ev taşıma, misafir gelmesi).

•    Bu yöntemle çelişen başka bir çocuk bakımı felsefeniz vardır.

•    Bilinmeyen (bazen işe yaramaz).

Uyumayı öğretme planı işe yaramıyorsa ve yukarıdaki sebepleri ortadan kaldırmak için bir şey yapamıyorsanız, 1 aylığına ara verin ve bu arada başka bir yöntem bulamadıysanız tekrar başlayın.

GÜN İÇİNDE BEBEĞİM HUZURSUZ MU OLACAK?

Sadece bazı bebekler böyle olur ve 1 hafta içinde düzelirler. Siz sakin ve kararlı olun, suçluluk duygusu da bebeğinizi huzursuz eder.

BEBEĞİM BEN ODAYA GİRİP ÇIKTIKÇA DAHA HUZURSUZ OLUYOR,

Odaya girip çıkmak bir seçenek. Seçim size kalmış, ya girip çıkmayın ya da girmeden önce daha uzun bekleyin.

SONUÇ KALICI MI?

Maalesef olmayabilir. Hastalık, tatil, alıştığı düzende değişiklik vb. sebeplerle uyku düzeni de değişir ve gece uyanmaları yeniden başlayabilir. Bu durumda, yine en kısa zamanda planı uygulayın.

SAAT 04.00-05.00 ARASI HÂLÂ UYANIP SABAH HERKES KALKANA KADAR AĞLIYORSA

Bunun çaresi yok. Maalesef, bebeklerin çoğu uyumayı öğrendikten sonra, akşam 19.00’dan sabah 04.00’e kadar uyumayı becerebiliyor. Sabahın erken saatlerinde ağlatmak olmaz. Karnını doyurun, tok olunca uyuduğunu göreceksiniz. Yoksa, sabah perişan bir halde uyanırsınız.

DAHA GEÇ YATARSA, SABAH DAHA ÇOK UYUR MU?

Hayır. Sabahın köründe uyanacaktır. Bebekler akşamın ilk saatlerinde daha iyi uyurlar. Akşamı daha az huzurlu geçirmek pahasına, bebeği geç saate kadar ayakta tutarsanız daha az uyuduğunu görecekseniz.

BAZI GECELER İYİ UYUYUP, BAZI GECELER UYANIYORSA, PLANI UYGULAMALI MIYIM?

Bu yöntem genelde her iki saatte bir uyanan bebekler içindir. Çoğu gece iyi uyuyorsa ve biraz ilgiyle hemen uykuya dalıyorsa, planı uygulamaya gerek yok Sizi uykusuz bırakan bir hal alırsa, planı uygulamayı düşünebilirsiniz. Bebeklerde istikrar olmadığı zaman işler daha zor oluyor, siz hazır olduğunuz akşam bebek mışıl mışıl uyuyabiliyor; uyumadığı zaman geldiğinde siz hazır olmayabiliyorsunuz. Maalesef, buna çare yok.

6. aydan itibaren gündüz uykusu

Bazı bebekler gündüz neredeyse hiç uyumazken bazıları 3 saat kadar uyurlar Bebeklerin uyku düzenleri ve alışkanlıkları da değişkenlik gösterir. Bebek gündüz, ya da gece iyi uyumuyorsa dış yardımları kesin, uyumayı öğretme planını uygulayın . Uyumayı öğretme planını akşam ve gece uygularsanız sonuç alırsınız. Gece yavaş yavaş nasıl olsa uykuya dalacaktır. Herkesin uyuduğu bir zaman olması işinizi kolaylaştıracaktır, gündüz bu olmaz, iki saat boyunca ağlayabilir ve  anne bebeği kucağına alır, ki bu da plan işe yaramayacak demektir. Gece uykusunu iyi uyuduğunda gündüz uykusu da düzene girer.

Gündüz fazla uyumayan ya da 20-40 dakika kestiren bebeklerde düzenli uyku yu teşvik edecek kesin bir yöntem yoktur. Az uyumanın bebeğe zararı olmaz ama fazla dinlenemeyen annenin hayatı zorlaşır. Bebek gündüz iyi uyumazsa, günün çoğu kısmında sıkılır, yorulur ve aksileşir.

Sizin durumunuz buysa, bebeği daha fazla, daha uzun uyutmaya çalışmak daha sinir bozucu olacağı için, durumu kabullenin, kısa uykuları üçe çıkarmaya bakın (sonuncusundan en geç 03.30 da uyanmalı). Daha çok dışarı çıkarın ve akşam 19.00’da yatırın.

Daha çok ve uzun uyuyan bebekler sabah ve akşam 1-2 saat uyurlar. Gündüz uykusu bebeğin ne zaman uyandığına ve ne zaman yattığına bağlıdır. 9-12 ay arasında çoğu bebek bütün sabah uyanık olup, öğleden sonra 1-3 saat uyur.

Bebeğin sabah erken uyanması

Her bebek sabahın köründe uyanmaz ama çoğu için bu böyledir, ve yapılacak bir şey yoktur. Akşam 19.00-19:30’da yatıp sabah 05.00’te uyanan bebeği, uyumayı öğretmek için ağlatmak gereksizdir.

Bebeğiniz sabah erken uyanıyorsa, onu gece geç uyutmayın. Sabah uyanma saatleri ne zaman yattığına göre değişmez. Geç uyutmak daha az uyumasına neden olur.

Bebeğiniz erken uyanıyorsa:

•    Sizin için de uyanma ve güne başlama zamanı gelmiş demektir. Eşinizle dönüşümlü olarak da uyanabilirsiniz, böylece biriniz biraz daha fazla sabah uykusu almış olur.

YADA

•    Bebeği yatağınıza alın, emzirin/biberon verin ve beraber uyuyun.

YADA

•    Emzirip/biberon verip tekrar yatırın.

YADA

•    Bazı ana babalar bebeğin yanma her hafta 5 dakika geç girerek sabah uyanma saatini daha geçe çekmeyi denerler.