0-6 Ay Bebek Beslenmesi

Emzirme

Eğer yapabiliyorsanız emzirme bebekler için en doğal ve zaman onaylı beslenme yöntemdir. Anne sütü çoğunlukla taklit edilir ama asla aynısı yapılamaz. Günümüzdeki revaçta ve pahalı hiçbir bebek maması onun yerini tutamaz.

Emzirmekle alakalı duygularınızı reklamlar, aile ve kültürel baskı gibi birçok şey etkileyebilir. Belki de doğayı gözlemlemek size rehberlik yapabilir. Yeni doğan hayvanlar yeni doğan insanlardan farklı bazı özelliklere sahiptir. Balıklar doğduktan hemen sonra yüzmeye başlar, atlar doğumdan hemen sonra ayaklanır ve buzağılar hızlı bir şekilde büyürler. Diğer taraftan bizim bebeklerimiz tamamen çaresizdir ve doğumdan aylar sonra bile hala bize muhtaçtırlar. Öyle görünüyor ki doğa anne ve bebeklerinin duygusal bağlarını emzirme yoluyla anne rahminin dışında da devam ettirmelerini istiyor.

Besin değeri açısından anne sütü bebekler için en faydalı gıdadır çünkü

•        Bebeklerde beyin ve       göz gelişimi için             hayati     öneme    sahip  dokosaheksaenoik asit (DHA) ve araşidonik asit (AA) gibi muhteşem iki temel yağ asidini içermektedir.

•       Kolostrum, doğumdan sonraki ilk süt, antikor, protein, mineraller A, E ve B12 vitaminleri açısından oldukça zengindir.

•        Bağışıklığı güçlendiren     ve enfeksiyonlara        karşı      koruyan    anne  vücudundaki doğal antikorlar bebeğe geçer.

•       Bebekler ona karşı çok nadiren alerjik tepki gösterirler bu durum ileride yaşanması muhtemel besin alerjileri olasılığını azaltır.

•       Bebeklerde sancı ve gaz neredeyse hiç olmaz çünkü sindirimi oldukça rahattır.

•       Emzirilen bebekler kabızlık, ishal veya kusma gibi problemleri çok az tecrübe ederler.

•        Emzirme anne ve bebek arasındaki bağları güçlendirir.

•       Emzirme doğal olarak ağız yapısının gelişmesini, daha güçlü bir çene ve diş oluşumunu sağlar.

•       Emzirilen bebeklerin kulak enfeksiyonu yaşamaları çok düşük bir ihtimaldir.

•       Anne sütündeki demir kolaylıkla emilebilir (biyolojik olarak kullanılabilirdir.).

•        Emzirme müthiş derecede mineral emilimi sağlar.

•        Anne sütünün tadı ve besleyiciliği laboratuar ortamında çoğaltılamaz.

•       Anne sütüne her zaman erişilebilir, bebek her an beslenebilir ve her zaman ideal ısıdadır.

 

Emziren annelerin dikkat etmesi gereken risk faktörleri

Emzirme evresini karmaşık hale getirebilecek veya HİV virüsü taşımak, uyuşturucu madde bağımlılığı, meme implantı veya bazı sık görülen hastalıklar gibi bir annenin bebeğinin emzirmesini tamamen imkansız hale getirecek bazı risk faktörleri bulunmaktadır. Eğer bu kategorilerden herhangi birine dahil olduğunuzu düşünüyorsanız doktorunuza başvurun.

Anne sütü içen bir bebeğin doyduğunu nasıl anlarsınız

Biberonla beslenen bir bebeğin ne kadar süt içtiğini kolaylıkla belirleyebilirsiniz. Bir bebeğin yeterince anne sütü içtiğinin bazı işaretleri şunlardır:

•        Bebek emzirme işleminden tatmin olur ve kolaylıkla uykuya dalar.

•        Bebek birkaç hafta içinde doğumdaki kilosunu yeniden alır.

•        Bebek günlük olarak (ortalama) altı bez ıslatır ve üçünde dışkı olur.

•        Bebek kilo almaya ve büyümeye devam eder.

         Emzirme seansları arasındaki süreyi arttırabiliyorsunuzdur.

 

Bebeğin Sindirim Sistemi

Bir bebeğin sindirim sistemi iki yaşına gelinceye kadar tam anlamıyla gelişmez. Yaşamının ilk altı aylık döneminde bir bebeğin ince bağırsakları büyük proteinlere karşı geçirgendir. Bu durum anne sütünde bulunan koruyucu antikorların emilerek doğrudan bebeğin kanma karışmasını mümkün kılar. Altı aydan sonra bebekler kendi antikorlarını üretmeye başlar ve ince bağırsakları artık proteinlere karşı daha az geçirgendir. Bu nedenle proteinler (anne sütündekiler hariç), eğer çok erken ve büyük miktarlarda verilirse, bağırsak dizilişinde değişikliğe neden olur ve kalsiyum gibi değerli besinlerin dışarı atılmasına yol açar.

İlk altı ayda görülen bu geçirgenlik özelliği hastalıklara karşı bağışıklık sistemini güçlendirse de bir yandan da alerjik reaksiyonlara yol açabilecek bazı yiyeceklerdeki proteinlerin de doğrudan bebeğin kanına karışmasına neden olmaktadır. Bu durum bazı vakalarda yiyeceklere karşı erken yaşta alerjilerin geliştirilmesine ve hatta sindirim sistemindeki bazı hücrelerin zarar görmesine bile neden olmaktadır.

Altı aydan küçük bebekler yağlar, nişasta ve bazı proteinler gibi karmaşık besinleri sindirmek için gerekli enzimlerin hepsini üretemez. Bir çocuk iki yaşına ulaşıncaya kadar bazı sindirim enzimleri “yetişkin” seviyesine ulaşamaz. Bebekleri belir bir yaşa gelinceye kadar bazı yiyeceklerle beslemek şişkinlik, gaz, sancı ve ishal gibi bazı sorunlara neden olabilir.

İlk altı ay için sadece anne sütü (veya onaylı bebek maması) önerilmektedir. Kompleks hayvansal proteinler içeren (et ve süt ürünleri) besinler bebek yaklaşık on aylık oluncaya kadar ve hatta fındık gibi bazı bitkisel proteinler çok daha sonrasına kadar ertelenmelidir. Son zamanlarda bazı uzmanlar demir eksikliğini önlemek amacıyla altı aylık bebeklere bile et yedirilmesi gerektiğini savunmaktadırlar. Ama bu kitapta işlem görmemiş besin programı emilimi ve sindirimi kolay birçok demir seçeneği sunmaktadır.

 

 

Dört-Altı Aylık Bebekler İçin Sağlıklı Yiyecekler

•        Anne sütü

•        Esmer pirinç tahıl sütü

•        Muz püresi

İlk yeşil sebze püreleri

  • Bezelye
  • Yeşil fasulye

Tatlı turuncu sebze püreleri

  • Balkabağı püresi
  •  Tatlı patates püresi

 

Altı aydan önce katı yiyecekler verilir mi?

Dört-altı aylıkken bebeğinize katı yiyecekler vermek istiyorsanız öncelikle çocuk doktorunuza danışın. Eğer çocuğunuz bu evrede katı yiyecekler yemeye hazırsa, esmer pirinç tahıl sütü ve
muz püresi, yeşil ve turuncu sebze püreleriyle birlikte verilebilir. Tahıl gevreklerinin bebek altı aylık oluncaya ve sindirim sistemi güçleninceye kadar verilmemesi en doğrusudur. Tahıl gevreklerinin  bebek altı aylık oluncaya kadar verilmemesi yiyecek alerjilerinin ortaya çıkmasını engeller.

Bebeğin Diş Bakımı

Bebeğinizin diş bakımına özen göstermeniz gerekliliği o inci beyazlığındaki diş etleri hala diş etlerinin altında olsa bile doğumdan kısa bir süre sonra başlar. Süt dişleri altı aylıkken (bazen daha erken) çıkmaya başlar ve altı yaşına kadar kalır, bu dişler yiyecekleri çiğnemekte kullanıldığı ve yetişkinlik dişleri için yer tutucu görevinde oldukları için çok değerlidir. Sağlıklı diş etleri ve süt dişleri bunları takip eden kalıcı dişlerin sağlığı için oldukça önemli bir temeldir.

 

Doğumdan birkaç gün sonra başlayabileceğiniz basit bir uygulama sayesinde bebeğinizin dişleri ve güzel gülümsemesini koruyabilirsiniz. Her emzirme ve beslemeden sonra bebeğinizin
diş etlerini, yanak içlerini, damağını ve dilini ıslak, temiz ve yumuşak bir bez parçası veya gazlı bezle hafifçe silin. Ayrıca yatmadan evvel bebeğinizin diş etlerini sildiğinizden emin olun çünkü bakteriler uyku esnasında zarar verebilirler.

 

 

Bebeğinizin Gelişimi Nasıl?

Çocuk doktorunuz bebeğinizin genel sağlık düzeyini ve davranışlarını ilk altı ay boyunca düzenli olarak izleyecektir. Çocuk doktorlarının bu dönemde dikkat ettikleri kilit noktalar şunlardır:

İştah: Bebeğin iştahı yerinde mi? Aşırı bir acıkma veya susama durumu var mı?

Cilt: Bebeğin yanakları parlak mı ve rengi genel olarak iyi mi? Ayrıca kızarıklık, şişlik, kurdeşen, egzama var mı ve cildi kuru mu?

Gözler: Bebeğin gözleri parlak ve berrak mı yoksa baygın mı bakıyor?

Dışkı düzeni: Renk, tutarlılık ve sıklığını kontrol eder.

Sindirim sistemi: Bebeğin sancısı veya gazı var mı?

Uyku düzeni: Bebek belirli bir düzende çok mu uyuyor? Yoksa sık sık uyanıyor mu?

Bebeğin hal ve tavırları: Bebek sakin mi mutlu mu? Bebek aşırı hareketli ve sancılı mı?

Dikkat: Bebek iyi odaklanabiliyor mu dikkatli mi? Yoksa uyuşuk mu?

Ağırlık: Bebeğin düzenli olarak boy ve kilosu artıyor mu? Bebeğin aşırı zayıf veya aşırı kilolu olup olmadığını gözlemler.

Nefes alışverişi: yumuşak ve düzgün mü yoksa hırıltılı, ağır mı ve nefes darlığı var mı?

Bağışıklık sistemi: Herhangi bir enfeksiyon, ateş veya kulak ağrısı var mı? Ailesinde alerji geçmişi olan biri var mı?

Tüm bu işaretler bebeğinizin sağlıklı olup olmadığı veya iyi beslenip beslenmediğini belirlemede fayda sağlasa da anne-babanın konuyla ilgili fikri de önemlidir. Her bebek farklı farklı gelişir; örneğin bazıları genetik olarak diğerlerinden daha küçüktür. Bebeğinizin eşsiz doğasını sevin ve sonraki aşamalara biran önce ulaşabilmek için acele etmeyin çünkü zamanı gelince onlar zaten bu aşamalara erişeceklerdir.

 

Bebeğim ne kadar süte ihtiyaç duymaktadır?

Her bebeğin gereksinimleri farklı farklıdır; bazıları çok hareketlidir bazılarıysa bir gelişim parlaması yaşıyordur veya prematüre olarak doğmuştur. Bebekler ne zaman doyduklarını veya ne zaman daha fazla besine ihtiyaçları olduğunu içgüdüsel olarak bilirler ve gelişimlerini desteklemesi için normalden daha fazla süt içme eğiliminde olurlar.

Bir yıl boyunca emzirmeli miyim?

Hayır, ama ne kadar uzun süre emzirirseniz bebeğiniz anne sütünden o kadar çok faydalanacaktır. Günümüzde birçok doktor mümkünse bebeklerin bir yıla kadar veya minimum altı ay emzirilmesi gerektiğini savunmaktadır.

Dört haftalık emzirme sürecinden sonra işe döneceğim. Ne yapmalıyım?

Günümüzde birçok annenin çalışıyor olması bir gerçek ve doğum izni de oldukça sınırlı. Sütlerini sağmak istemeyenler için emzirme döneminin her anı değerlidir. Günümüzde birçok işyeri annelere kreş ve esnek çalışma saatleri sunmaktadır. Bakıcınız bebeğinizi doyursun diye sütünüzü sağıp depolamanızda seçenekler dahilindedir.

 

Beslenme şekliniz sütünüzü etkiler mi?

Evet, ilk birkaç günde antikorların sütünüz vasıtasıyla bebeğinize transfer edilmesi gibi yediğiniz besinleri de bebeğinizin vücuduna geçecektir. Bazı bebekler aşırı hassastır ve aşırı baharatlı, ekşi veya acı süt konusunda mızmızlanabilir ve annelerinin daha hafif bir beslenme alışkanlığı edinmelerini tercih edebilirler; diğer bazı bebekler de oldukça dirençlidir ve annenin yediği hiçbir şeyden etkilenmezler. Besinlerinizi dikkatli seçin çünkü kafein, şifalı otlar ve ilaçlar dahil tükettiğiniz her şey doğrudan sütünüze karışmaktadır. Bir seyir defteri tutarak yediklerinizi ve bebeğinizin bunlara gösterdiği tepkileri not edebilirsiniz. (Emzirme konusunda daha fazla bilgi için bu yazımıza bakınız.)

 

Bebeklerin ilave olarak suya da ihtiyaçları olur mu?

Hem anne sütünün hem de bebek mamalarının yüzde 90’ı su olduğu için en azından katı yiyeceklere geçilip süt azaltılıncaya kadar, eğer yeterince emziriliyorlarsa, ilave bir suya gereksinim duymazlar. Sıcak iklimlerde, mesela yazın Şanlıurfa’da, bebekler zaman zaman su kaybına uğrayabilir ve ilave bir suya ihtiyaç duyabilirler. Çocuk doktorları bebeğiniz yaklaşık olarak sekiz saat boyunca bezini ıslatmazsa ve hırçınsa su kaybı olduğu konusunda sizi uyaracaktır.

Bebeğimin D vitamini takviyesine ihtiyacı var mı?

Bebekler kalsiyum emilimi için hayati öneme sahip bir vitamin olan D vitaminine belirli miktarlarda ihtiyaç duyarlar. Bu vitamin vücudun işlevlerini yerine getirebilmesi için kemiklerdeki kalsiyumu tükettiği nadiren görülen bir hastalık olan raşitizmi önlemektedir.

Anne sütü az miktarda D vitamini içerir ayrıca bebekler (eğer anne hamilelik esnasında bu vitaminin eksikliğini yaşamadıysa) bir miktar da depolamışlardır. Bebek mamaları bebeklerin ihtiyaçlarını karşılayacak kadar D vitamini içermektedir. Bebeklerini yarı anne sütü yarı bebek mamasıyla besleyen anneler bebeklerinin yeterince D vitamini aldığı konusunda bilgilendirilmelidir.

Her ne kadar Amerikan Pediatri Akademisi emzirilen bebeklere D vitamini takviyesi yapılması gerektiğini belirtmiş olsa da çocuk doktorları bu konuda görüş birliğine varamamışlardır. Bir görüşe göre D vitamini takviyesi gereklidir diğer görüşe göre de bebekler yeterince güneş ışığına maruz kalmaktadır, iklimin sert geçtiği yerlerde vitamin takviyesi gerekebilir. Doktorunuz bebeğinizin neye ihtiyacı olduğunu söyleyecektir.

 

Anne sütü yeterli miktarda demir içeriyor mu?

Bebeklerin çoğu onlara dört-altı ay yetebilen demir depolarıyla doğar. Sadece anne sütüyle beslenen bebeklerin demir depoları sütte bulunan emilimi kolay, düşük miktardaki demirle desteklenir. Katı yiyeceklere geçilmesi yeni demir kaynaklarım da beraberinde getirir. Prematüre bebeklerin demir depoları katı yiyeceklere geçilmeden tükenebilir. Takviye bir vitamine ihtiyaç duyulması dahil her durumda doktorunuza danışmalısınız.

 

Bebek maması seçimi

En yaygın olan bebek mamaları inek sütü veya soya bazlıdır. Şimdiye kadar bunların hiçbiri anne sütünün yerini tam olarak dolduramamıştır. Eğer bebek maması kullanacaksanız doktorunuz hangi mamanın bebeğiniz için uygun olduğuna karar verecektir.

Marketten alınan inek sütleri, suyu alınmış (kutuda) süt, keçi, soya, pirinç veya badem sütleri uygun olmayan mamalardır. Özellikle inek sütü farklı bileşenleri ve alerjik yapısı sebebiyle anne sütünün yerini doldurmaya hiç uygun olmayan bir mamadır. Ayrıca soya ve badem sütü gibi market sütleri oldukça alerjiktir ve bebeğin gelişimi için elzem olan protein ve yağlardan yeterli miktarda barındırmaz. Keçi sütünün inek sütüne nazaran sindirimi daha rahattır ama foiik asit ve demir açısından yetersiz olduğu için uygun bir mama değildir.